హైదరాబాద్ నగర అభివృద్ధిలో కీలకంగా భావిస్తున్న మూసీ నది పునరుద్ధరణ ప్రాజెక్ట్ (Musi Rejuvenation Project) నగర భవిష్యత్తును మార్చగల ప్రణాళికగా నిలుస్తోంది. ఒకప్పుడు హైదరాబాద్కు జీవనాధారంగా నిలిచిన మూసీ నది, ప్రస్తుతం కాలుష్యం, అక్రమ నిర్మాణాలు, మురుగునీటి ప్రవాహం కారణంగా తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నది. ఈ పరిస్థితిని మార్చేందుకు తెలంగాణ ప్రభుత్వం పెద్ద ఎత్తున ప్రణాళికలు రూపొందిస్తోంది.
మూసీ నది హైదరాబాద్ నగర చరిత్రలో కీలక పాత్ర పోషించింది. ఒకప్పుడు ఈ నది వ్యవసాయం, తాగునీరు మరియు నగర జీవనానికి ప్రధాన వనరుగా ఉండేది. అయితే వేగంగా పెరిగిన పట్టణీకరణ, మురుగునీటి ప్రవాహం, చెత్త పారవేత కారణంగా నది అనేక ప్రాంతాల్లో కాలుష్యంతో నిండిపోయింది. భారీ వర్షాల సమయంలో వరద ప్రమాదం కూడా పెరిగింది.
ప్రపంచ రివర్ఫ్రంట్ నమూనాల నుంచి ప్రేరణ
ప్రపంచంలోని అనేక నగరాలు కాలుష్యంతో నిండిపోయిన నదులను తిరిగి అభివృద్ధి చేసి పర్యాటక కేంద్రాలుగా మార్చాయి. ఆ అనుభవాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని హైదరాబాద్లో కూడా మూసీ నదిని ఆధునిక నగర ఆస్తిగా అభివృద్ధి చేయాలనే లక్ష్యంతో ఈ ప్రాజెక్ట్ రూపొందించారు.
ఈ ప్రణాళికలో పర్యావరణ పరిరక్షణతో పాటు ప్రజలకు ఉపయోగపడే మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి కూడా ఉంటుంది. రివర్ఫ్రంట్ పార్కులు, వాకింగ్ ట్రాక్లు, సైక్లింగ్ మార్గాలు, సాంస్కృతిక కేంద్రాలు వంటి అనేక సదుపాయాలు ఏర్పాటు చేయాలని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది.
55 కిలోమీటర్ల మాస్టర్ ప్లాన్
మూసీ పునరుద్ధరణ ప్రాజెక్ట్ సుమారు 55 కిలోమీటర్ల నది పరిధిని కవర్ చేస్తుంది. ఈ ప్రాజెక్ట్ను దశలవారీగా అమలు చేయాలని ప్రణాళిక రూపొందించారు. మొదటి దశలో కాలుష్యం ఎక్కువగా ఉన్న ప్రాంతాలపై ప్రత్యేక దృష్టి పెట్టనున్నారు.
మాస్టర్ ప్లాన్లో ప్రధానంగా ఇవి ఉంటాయి:
- రివర్ఫ్రంట్ ప్రొమెనేడ్లు
- నగర పార్కులు మరియు గ్రీన్ స్పేస్లు
- ప్రజా సమావేశాల కోసం ప్రత్యేక ప్రదేశాలు
- మెరుగైన డ్రైనేజ్ మరియు వరద నియంత్రణ వ్యవస్థ
ఈ ప్రాజెక్ట్ ద్వారా హైదరాబాద్ నగరంలో ఒక పెద్ద గ్రీన్ కారిడార్ రూపొందించాలనే లక్ష్యం ఉంది.
నది సహజ ప్రవాహాన్ని పునరుద్ధరించడం
మూసీ నది సహజ ప్రవాహాన్ని పునరుద్ధరించడం కూడా ఈ ప్రాజెక్ట్లో ముఖ్య భాగం. గతంలో నది విస్తృతమైన వరద మైదానాలు మరియు సహజ నీటి ప్రవాహంతో ఉండేది. కానీ పట్టణ అభివృద్ధి కారణంగా ఈ వ్యవస్థ దెబ్బతింది.
ప్రస్తుతం ఆక్రమణలు తొలగించడం, అడ్డంకులను తొలగించడం, వరద మైదానాలను రక్షించడం వంటి చర్యల ద్వారా నది సహజ వ్యవస్థను తిరిగి పునరుద్ధరించేందుకు చర్యలు తీసుకుంటున్నారు.
మురుగునీరు నదిలోకి వెళ్లకుండా చర్యలు
మూసీ నది కాలుష్యానికి ప్రధాన కారణం మురుగునీటి ప్రవాహం. నగరంలోని అనేక డ్రైన్లు శుద్ధి చేయని మురుగునీటిని నేరుగా నదిలోకి పంపుతున్నాయి. దీనికి పరిష్కారంగా ప్రభుత్వం ఈ చర్యలను చేపట్టాలని నిర్ణయించింది:
- నదిలోకి వచ్చే మురుగునీటి ప్రవాహాలను ముందే అడ్డుకోవడం
- సీవేజ్ ట్రీట్మెంట్ ప్లాంట్ల సామర్థ్యాన్ని పెంచడం
- నగర డ్రైనేజ్ వ్యవస్థను ఆధునీకరించడం
ఈ చర్యల ద్వారా మురుగునీటిని శుద్ధి చేసి తరువాత మాత్రమే విడుదల చేయడం ద్వారా నది నీటి నాణ్యతను మెరుగుపరచాలనే లక్ష్యం ఉంది.
మూసీ నది పునరుద్ధరణ ప్రాజెక్ట్ కేవలం నగర అందాన్ని పెంచే ప్రాజెక్ట్ మాత్రమే కాదు. ఇది పర్యావరణ పరిరక్షణ, వరద నియంత్రణ, ప్రజలకు విశ్రాంతి స్థలాల కల్పన వంటి అనేక అంశాలను కలిగి ఉంది.
ఈ ప్రాజెక్ట్ విజయవంతమైతే హైదరాబాద్ నగరానికి ఒక కొత్త గుర్తింపు రావడంతో పాటు పర్యాటక అభివృద్ధికి కూడా దోహదపడే అవకాశం ఉంది. ముఖ్యంగా నగర ప్రజలు నదితో తిరిగి అనుబంధాన్ని ఏర్పరుచుకునే అవకాశం లభిస్తుంది.
Also Read: Musi Riverfront: మూసీ బాధితులకు ఉచిత ఇళ్లు.. సీఎం రేవంత్ రెడ్డి కీలక ప్రకటన
