ప్రపంచ చమురు సరఫరాలో కీలక పాత్ర పోషించే సముద్ర మార్గాలపై ఉద్రిక్తతలు మళ్లీ పెరుగుతున్నాయి. ఇరాన్ సుప్రీం లీడర్ సలహాదారు అలీ అక్బర్ వెలాయతీ తాజాగా చేసిన వ్యాఖ్యలు అంతర్జాతీయ స్థాయిలో చర్చనీయాంశంగా మారాయి. ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో కేవలం హార్ముజ్ జలసంధి మాత్రమే కాకుండా బాబ్ ఎల్-మందేబ్ జలసంధి పైనా తమ దృష్టి ఉందని ఆయన స్పష్టం చేశారు.
అమెరికా ఎలాంటి “పొరపాటు” చేసినా ప్రపంచ వాణిజ్యాన్ని, ముఖ్యంగా చమురు రవాణాను ఒక్కసారిగా నిలిపివేయగల సామర్థ్యం తమకు ఉందని వెలాయతీ హెచ్చరించారు. ఈ ప్రాంత భౌగోళిక ప్రాముఖ్యతపై వాషింగ్టన్కు పూర్తి అవగాహన లేదని ఆయన ఘాటుగా వ్యాఖ్యానించడం గమనార్హం.
చమురు రవాణాలో కీలక కేంద్రం
బాబ్ ఎల్-మందేబ్ జలసంధి ప్రపంచ చమురు సరఫరాలో అత్యంత కీలకమైన మార్గంగా గుర్తింపు పొందింది. నివేదికల ప్రకారం, ప్రతిరోజూ సుమారు 40 నుండి 60 లక్షల బ్యారెళ్ల చమురు ఈ మార్గం ద్వారా రవాణా అవుతోంది. సముద్ర మార్గాల ద్వారా జరిగే మొత్తం చమురు వ్యాపారంలో దాదాపు 10–12 శాతం వాటా ఈ జలసంధిదే.
అయితే ఇటీవల ఈ ప్రాంతంలో భద్రతా సమస్యలు పెరగడంతో రవాణా గణనీయంగా తగ్గినట్లు అమెరికా ఇంధన సమాచార సంస్థ గణాంకాలు సూచిస్తున్నాయి. దాడులు, భయాందోళనల కారణంగా షిప్పింగ్ కంపెనీలు ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలను అన్వేషించాల్సి వస్తోంది.
వ్యూహాత్మక ప్రాధాన్యత
ఈ జలసంధి ఎర్ర సముద్రం ను గల్ఫ్ ఆఫ్ ఏడెన్ తో కలుపుతూ, ఆసియా–యూరప్ దేశాల మధ్య ప్రధాన వాణిజ్య వారధిగా పనిచేస్తోంది. ముఖ్యంగా యూరప్కు వెళ్లే చమురు రవాణాలో దీని పాత్ర కీలకం.
హార్ముజ్ జలసంధిలో ఉద్రిక్తతలు పెరగడంతో, అనేక దేశాలు బాబ్ ఎల్-మందేబ్ను ప్రత్యామ్నాయ మార్గంగా ఉపయోగిస్తున్నాయి. కానీ ఇదే మార్గం కూడా ఆంక్షలకు గురైతే, నౌకలు ఆఫ్రికా ఖండం చుట్టూ తిరిగి ప్రయాణించాల్సి వస్తుంది. దీనివల్ల సమయం, ఖర్చులు పెరిగి ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థపై తీవ్రమైన ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది.
భౌగోళిక, రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు
భౌగోళికంగా ఈ జలసంధి ఒకవైపు యెమెన్, మరోవైపు జిబౌటి మరియు ఎరిట్రియా దేశాల మధ్య ఉంది. ముఖ్యంగా యెమెన్లోని ఇరాన్ మద్దతు ఉన్న హౌతీ గ్రూపులు ఇప్పటికే ఈ మార్గంలో ప్రయాణించే నౌకలపై పలు దాడులకు పాల్పడిన విషయం తెలిసిందే.
ఈ పరిణామాలతో బాబ్ ఎల్-మందేబ్ ఇప్పుడు అంతర్జాతీయ రాజకీయాల్లో అత్యంత కీలక హాట్స్పాట్గా మారింది. ఇరాన్ తాజా హెచ్చరికలతో ప్రపంచ చమురు మార్కెట్లు మళ్లీ అస్థిరత వైపు దారితీస్తుండగా, రాబోయే రోజుల్లో పరిస్థితులు ఎలా మారతాయో అన్నదానిపై ప్రపంచ దేశాలు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నాయి.
Also Read: హార్ముజ్ జలసంధిలో ఉద్రిక్తతల మధ్య భారత నౌకల రాకపోకలు కొనసాగింపు.. ‘గ్రీన్ ఆశా’ సురక్షిత ప్రయాణం
