UPIతో డబ్బులు పంపితే ఛార్జీ పడుతుందా? కొత్త MDR రూల్స్‌లో అసలు విషయం ఇదే

UPI ద్వారా డబ్బులు పంపే వారికి కొత్తగా ఏమైనా ఛార్జీలు పడతాయా? ₹2,000 కంటే ఎక్కువ చెల్లిస్తే MDR వసూలు చేస్తారా? ఇంధనం, రైల్వే టికెట్లు, టెలికాం, బీమా వంటి చెల్లింపులకు కొత్త నిబంధనలు ఎలా ఉంటాయి? చిన్న వ్యాపారులకు దీని వల్ల భారం పెరుగుతుందా? ప్రస్తుతం UPI వినియోగదారుల్లో ఇవే సందేహాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.

కేంద్ర ప్రభుత్వం సెప్టెంబర్ 2026లో UPI లావాదేవీలకు సంబంధించిన MDR విధానంపై స్పష్టత ఇచ్చింది. సాధారణ వ్యక్తి నుంచి వ్యక్తికి జరిగే UPI లావాదేవీలపై MDR ఉండదు. అలాగే ₹2,000 వరకు చేసే సాధారణ merchant payments కూడా MDR నుంచి మినహాయించబడ్డాయి. అయితే ₹2,000కు మించిన కొన్ని నిర్దిష్ట వ్యాపార లావాదేవీలకు మాత్రమే MDR వర్తిస్తుంది.

ముందుగా MDR అంటే ఏమిటి?

MDR అంటే Merchant Discount Rate (Merchant Discount Rate).

కస్టమర్ UPI ద్వారా ఒక వ్యాపారికి చెల్లింపు చేసినప్పుడు, ఆ డిజిటల్ చెల్లింపును ప్రాసెస్ చేసే payment ecosystemలోని సంస్థలకు సంబంధించిన రుసుమును MDR అంటారు.

ఇది కస్టమర్‌పై నేరుగా విధించే పన్ను కాదు. కేంద్ర ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసిన ప్రకారం MDR అనేది ప్రభుత్వానికి లేదా NPCIకి వసూలు చేసే పన్ను/అదనపు ఛార్జీ కాదు. ఇది బ్యాంకులు, payment service providers, UPI app providers వంటి payment ecosystemలోని భాగస్వాముల మధ్య పంపిణీ అవుతుంది.

సాధారణ UPI వినియోగదారులకు ఏం మారుతుంది?

సాధారణంగా కుటుంబ సభ్యుడికి, స్నేహితుడికి లేదా మరో వ్యక్తికి UPI ద్వారా డబ్బు పంపితే ఎంత మొత్తం పంపినా P2P లావాదేవీపై MDR ఉండదు.

అంటే:

కేంద్రం ప్రకారం మొత్తం P2M లావాదేవీలలో సుమారు 96 శాతం లావాదేవీలు కొత్త MDR విధానం వల్ల ప్రభావితం కావు.

అందువల్ల “ఇకపై UPIతో చెల్లిస్తే ప్రతి transactionకి ఛార్జీ పడుతుంది” అనే అర్థం చేసుకోవడం సరికాదు.

₹2,000 దాటితే 0.4% MDR ఎక్కడ వర్తిస్తుంది?

సాధారణంగా ₹2,000కు మించిన P2M (Person-to-Merchant) లావాదేవీలకు 0.4 శాతం MDR వర్తించే విధానం తీసుకొచ్చారు.

అయితే దీనికి కొన్ని ప్రత్యేక రంగాలకు ప్రత్యేక రేట్లు ఉన్నాయి. అలాగే ₹75,000 లేదా అంతకంటే ఎక్కువ విలువైన సాధారణ అర్హత కలిగిన లావాదేవీలకు MDR గరిష్ఠంగా ₹300గా పరిమితం చేశారు.

ఉదాహరణకు, సాధారణ MDR వర్తించే ₹3,000 merchant transactionకు 0.4 శాతం లెక్కిస్తే:

₹3,000 × 0.4% = ₹12

అంటే ఆ transactionకు వర్తించే MDR ₹12 అవుతుంది.

అదే ₹50,000కు:

₹50,000 × 0.4% = ₹200

₹75,000 లేదా అంతకంటే ఎక్కువ transactionలకు సాధారణ రేటు ప్రకారం లెక్కించిన మొత్తం ₹300 దాటినా, ఒక్కో transactionకు గరిష్ఠ MDR ₹300గా ఉంటుంది.

రైల్వే, టెలికాం, బీమా, ఇంధన చెల్లింపులకు ప్రత్యేక రేటు

అన్ని రంగాలకు 0.4 శాతం MDR వర్తించదు.

రైల్వేలు, టెలికాం, బీమా, ఇంధనం, వ్యవసాయ ఇన్‌పుట్స్ వంటి నిర్దిష్ట essential/thin-margin sectorsలో ₹2,000కు మించిన అర్హత కలిగిన UPI merchant transactionsకు ప్రతి transactionకు ₹5 flat MDR వర్తిస్తుంది.

అంటే ఇక్కడ transaction value పెరిగినప్పటికీ 0.4 శాతం చొప్పున MDR పెరగదు. వర్తించే transactionకు ₹5 flat rate ఉంటుంది.

ఉదాహరణ

ఒక అర్హత కలిగిన fuel transaction విలువ ₹3,000 అనుకుందాం.

0.4 శాతం ప్రకారం ₹12 కాకుండా, ఈ ప్రత్యేక రంగానికి వర్తించే flat rate ప్రకారం:

MDR = ₹5

అదే ₹2,000లోపు అర్హత కలిగిన fuel payment అయితే MDR 0%గా ఉంటుంది.

చిన్న వ్యాపారులకు మాత్రం Zero MDR కొనసాగుతుంది

చిన్న వ్యాపారుల విషయంలో ప్రభుత్వం ప్రత్యేక రక్షణను కొనసాగించింది.

P2PM (Person-to-Person-Merchant) కేటగిరీలో UPI QR code ద్వారా నెలకు ₹1 లక్ష వరకు చెల్లింపులు అందుకునే చిన్న వ్యాపారులు zero-MDR ప్రయోజనం పొందుతారు. ఇందులో street vendors, neighbourhood shops వంటి చిన్న వ్యాపారులు కూడా ఉంటారు.

దీంతో చిన్న దుకాణదారులు, వీధి వ్యాపారులు వంటి వారికి UPI చెల్లింపులపై అదనపు payment cost పెరగకుండా చూడటమే ఈ విధానంలోని ఒక ముఖ్య ఉద్దేశం.

Utility bills చెల్లిస్తే ఎలా?

విద్యుత్, నీరు, piped natural gas వంటి అర్హత కలిగిన public utility paymentsకు కూడా ప్రత్యేక flat MDR విధానం వర్తిస్తుంది.

₹2,000కు మించిన అర్హత కలిగిన utility paymentలకు ₹5 flat MDR ఉంటుంది. ₹2,000లోపు చెల్లింపులకు zero MDR కొనసాగుతుంది.

అయితే ఇది ప్రతి utility billకు ₹5 తప్పనిసరిగా కస్టమర్ చెల్లించాలి అని కాదు. MDR అనేది payment ecosystemకు సంబంధించిన merchant-side charge; కస్టమర్‌పై నేరుగా అదనపు UPI transaction fee విధిస్తున్నట్లు అర్థం కాదు. కేంద్రం కూడా వినియోగదారులపై UPI transaction charges ఉండవని స్పష్టం చేసింది.

Mutual Funds, Securities చెల్లింపులకు మరో రేటు

Capital-market transactionsకు కూడా ప్రత్యేక MDR ఉంది.

Mutual funds, securities, stockbrokers, dealersకు సంబంధించిన అర్హత కలిగిన paymentsపై 0.02% MDR, ఒక్కో transactionకు గరిష్ఠంగా ₹300 వరకు వర్తిస్తుంది.

ఇది సాధారణ UPI merchant paymentకు వర్తించే 0.4 శాతం రేటుతో భిన్నంగా ఉంటుంది.

UPI ద్వారా వినియోగదారులపై అదనపు ఛార్జీ పడుతుందా?

ప్రస్తుతం అందుబాటులో ఉన్న కేంద్ర ప్రభుత్వ వివరణ ప్రకారం వినియోగదారులకు UPI ఉపయోగించినందుకు ప్రత్యేక transaction charge ఉండదు. MDR ప్రధానంగా merchant/payment ecosystemకు సంబంధించిన వ్యవస్థ.

కాబట్టి ఒక షాపులో ₹3,000 విలువైన వస్తువు కొని UPI ద్వారా చెల్లించినప్పుడు, “₹3,000కి అదనంగా MDR చెల్లించాలి” అని సాధారణంగా అర్థం కాదు.

MDR ఎక్కడ వర్తిస్తుంది, ఎవరు భరిస్తారు అనేది transaction category మరియు వర్తించే payment rulesపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

UPIపై ఎందుకు ఈ మార్పులు తీసుకొచ్చారు?

UPI వినియోగం గత కొన్నేళ్లలో భారీగా పెరిగింది. NPCI గణాంకాల ప్రకారం ఆగస్టు 2026లో 2,450.896 కోట్ల UPI లావాదేవీలు జరిగాయి. వాటి మొత్తం విలువ సుమారు ₹29.82 లక్షల కోట్లు.

ఇంత పెద్ద payment infrastructureను నిర్వహించడానికి బ్యాంకులు, payment service providers, app providers వంటి సంస్థలకు నిరంతర సాంకేతిక మౌలిక వసతులు, భద్రత, fraud prevention, system maintenance అవసరం.

కేంద్రం వివరించిన ప్రకారం MDR framework లక్ష్యం UPI వ్యవస్థ దీర్ఘకాలికంగా స్థిరంగా ఉండేలా చేయడం, అదే సమయంలో సాధారణ వినియోగదారులు మరియు చిన్న వ్యాపారులపై అదనపు భారాన్ని పరిమితం చేయడం.

ఒక్కసారి సింపుల్‌గా అర్థం చేసుకుంటే..

UPIపై వినియోగదారులు గుర్తుంచుకోవాల్సిన విషయం

కొత్త MDR విధానం గురించి సోషల్ మీడియాలో వివిధ రకాల సందేశాలు ప్రచారం అవుతున్నాయి. కానీ “₹2,000 దాటితే UPIకి ప్రతి ఒక్కరికీ ఛార్జీ” అనే విధంగా అర్థం చేసుకోవడం తప్పు.

MDR ప్రధానంగా నిర్దిష్ట merchant transactionsకు వర్తించే payment-system charge. P2P transactions ఉచితంగానే ఉంటాయి. ₹2,000 వరకు merchant payments కూడా MDR నుంచి మినహాయించబడ్డాయి. చిన్న వ్యాపారులకు ప్రత్యేక zero-MDR రక్షణ కొనసాగుతుంది.

చివరిగా..

UPI వినియోగదారులకు రోజువారీ డిజిటల్ చెల్లింపులపై పెద్ద మార్పు ఉండదనే విషయాన్ని కేంద్రం స్పష్టం చేసింది. కొత్త విధానంలో ఎవరు ఎవరికి చెల్లిస్తున్నారు, transaction విలువ ఎంత, ఏ merchant categoryకి చెందుతుంది అనే అంశాల ఆధారంగా MDR మారుతుంది.

అందువల్ల UPI ద్వారా వ్యక్తిగత బదిలీలు, చిన్న మొత్తాల సాధారణ చెల్లింపులు చేసేవారు ప్రత్యేకంగా ఆందోళన చెందాల్సిన అవసరం లేదని ప్రభుత్వ వివరణ చెబుతోంది. అదే సమయంలో ₹2,000కు మించిన నిర్దిష్ట merchant transactionsకు వర్తించే MDRను వ్యాపారులు, payment ecosystemలోని సంస్థలు తమ తమ నిబంధనల ప్రకారం నిర్వహించాల్సి ఉంటుంది.

మూలం: కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ, PIB; NPCI