దసరా నవరాత్రుల సందర్భంగా చాలామంది ఉపవాస దీక్షలు చేస్తుంటారు. ఆధ్యాత్మిక విశ్వాసాలతో పాటు శారీరక, మానసిక ఆరోగ్యాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకుని ఉపవాసం చేయాలని కొందరు సూచిస్తున్నారు. అయితే దీర్ఘకాలం ఆహారం తీసుకోకుండా ఉండే ఉపవాసాలు ప్రతి ఒక్కరికీ సరిపోవని, ముఖ్యంగా అనారోగ్య సమస్యలు ఉన్నవారు వైద్యుల సలహా తీసుకోవాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
నవరాత్రుల సమయంలో ఉపవాసం చేయడం ద్వారా శరీరానికి, మనసుకు కొంత విశ్రాంతి లభిస్తుందని ఆరోగ్యంపై మాట్లాడిన ఓ వ్యక్తి పేర్కొన్నారు. ఏడాది మొత్తం కుటుంబం, ఉద్యోగం, వ్యాపారం వంటి అంశాలకు సమయం కేటాయించే మనం.. మన శారీరక, మానసిక ఆరోగ్యంపై కూడా దృష్టి పెట్టాల్సిన అవసరం ఉందన్నారు.
అందరికీ ఉపవాసం సరిపోతుందా?
డయాబెటిస్, రక్తహీనత, దీర్ఘకాలిక అనారోగ్య సమస్యలు ఉన్నవారు, ఎక్కువగా మందులు లేదా పెయిన్‌కిల్లర్లు వాడేవారు, స్టెరాయిడ్స్ లేదా ఇతర చికిత్సలు తీసుకుంటున్నవారు దీర్ఘకాలిక ఉపవాసాలు చేయకూడదని ఆయన సూచించారు.
వయస్సు, ఆరోగ్య పరిస్థితి, మందుల వినియోగం వంటి అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకోకుండా ఉపవాసం చేయడం వల్ల నీరసం, రక్తపోటు తగ్గడం, తల తిరగడం వంటి సమస్యలు ఎదురయ్యే అవకాశం ఉందని పేర్కొన్నారు. అందువల్ల ఆరోగ్య సమస్యలు ఉన్నవారు ముందుగా వైద్యులను సంప్రదించాలని సూచించారు.
నీటితో మాత్రమే ఉపవాసం చేయొద్దని సూచన
గతంలో కొందరు తొమ్మిది రోజుల పాటు కేవలం నీటిపైనే ఉపవాసం చేసేవారని, దాంతో కొంతమందికి తల తిరగడం, నీరసం, రక్తపోటు తగ్గడం వంటి సమస్యలు ఎదురయ్యేవని ఆయన తెలిపారు.
అలాంటి అనుభవాల కారణంగా చాలామంది ఉపవాసానికి దూరమయ్యారని పేర్కొన్నారు. అయితే తాము సూచిస్తున్న విధానం పూర్తిగా నీటిపైనే ఉండే ఉపవాసం కాదని, ద్రవ పదార్థాల వినియోగం ద్వారా ఉపవాసం కొనసాగించవచ్చని వివరించారు.
తేనె నీళ్లు, కొబ్బరి నీళ్ల ప్రస్తావన
ఉపవాస సమయంలో తేనె కలిపిన నీటిని తీసుకోవాలని, మధ్యలో సాధారణ నీటిని తాగాలని ఆయన సూచించారు. రోజులో కొబ్బరి నీళ్లను కూడా తీసుకోవచ్చని పేర్కొన్నారు.
కొబ్బరి నీళ్ల ద్వారా శరీరానికి అవసరమైన కొన్ని ఎలక్ట్రోలైట్లు లభిస్తాయని, ఉపవాస సమయంలో ద్రవాలు, లవణాల సమతుల్యతపై దృష్టి పెట్టాలని సూచించారు. సోడియం, పొటాషియం స్థాయిలపై అనుమానం ఉంటే రక్త పరీక్షలు చేయించుకోవచ్చని తెలిపారు.
అయితే దీర్ఘకాలం ఆహారం తీసుకోకుండా ఉండే ఉపవాసాల్లో ఎలక్ట్రోలైట్ అసమతుల్యత ప్రమాదం ఉండే అవకాశం ఉన్నందున వ్యక్తిగత ఆరోగ్య పరిస్థితిని బట్టి వైద్యుల సలహా తీసుకోవడం అవసరం.
ఎనిమా విషయంలో జాగ్రత్త అవసరం
ఉపవాస సమయంలో ప్రేగులను ఖాళీ చేసేందుకు ఎనిమా గురించి కూడా ఆయన ప్రస్తావించారు. అయితే వైద్యుల సూచన లేకుండా తరచుగా ఎనిమా చేయడం అందరికీ అవసరం కాదని, కొన్ని సందర్భాల్లో దుష్ప్రభావాలు కలిగే అవకాశం ఉందని ఆరోగ్య నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
ప్రత్యేకంగా తొమ్మిది రోజుల పాటు వరుసగా ఎనిమా చేయడం వంటి పద్ధతులను స్వయంగా ప్రారంభించే ముందు వైద్యుల సలహా తీసుకోవడం ముఖ్యం.
బరువు తగ్గుతుందనే వాదన
తొమ్మిది రోజుల ఉపవాసంతో మూడు నుంచి నాలుగు కిలోల వరకు బరువు తగ్గవచ్చని, అధిక బరువు ఉన్నవారిలో మరింత బరువు తగ్గే అవకాశం ఉంటుందని ప్రసంగంలో పేర్కొన్నారు. అలాగే ఫ్యాటీ లివర్, ట్రైగ్లిజరైడ్స్, కొలెస్ట్రాల్, నడుము చుట్టుకొలత వంటి అంశాల్లో మార్పులు రావచ్చని ఆయన పేర్కొన్నారు.
అయితే ఉపవాసంతో బరువు తగ్గడం, ఫ్యాటీ లివర్ తగ్గడం వంటి ఫలితాలు వ్యక్తి ఆరోగ్య పరిస్థితి, ఆహారం, జీవనశైలి తదితర అంశాలపై ఆధారపడి ఉంటాయి. కాబట్టి వీటిని ప్రతి ఒక్కరికీ వర్తించే ఖచ్చితమైన ఫలితాలుగా చూడకూడదు.
మానసిక ఆరోగ్యంపై కూడా ప్రభావం ఉంటుందా?
ఉపవాసం వల్ల జీర్ణవ్యవస్థకు విశ్రాంతి లభిస్తుందని, శరీరంలో కొన్ని జీవక్రియలకు మార్పులు రావచ్చని ఆయన పేర్కొన్నారు. అలాగే నిద్ర మెరుగుపడటం, శరీరంలో వాపు తగ్గడం, హార్మోన్ల సమతుల్యత మెరుగుపడటం వంటి ప్రయోజనాలు ఉంటాయని తెలిపారు.
అయితే ఈ ప్రయోజనాలు వ్యక్తులవారీగా మారవచ్చు. ఉపవాసాన్ని ఏదైనా అనారోగ్యానికి చికిత్సగా భావించకుండా, ఆరోగ్య పరిస్థితిని బట్టి నిర్ణయం తీసుకోవడం అవసరం.
వైద్యుల సలహా తీసుకోవడం ముఖ్యం
నవరాత్రుల ఉపవాసం ఆధ్యాత్మికంగా ముఖ్యమైనదైనా.. దీర్ఘకాలం ఆహారం తీసుకోకుండా ఉండే విధానాలను అందరూ ఒకేలా అనుసరించడం సరికాదు. ముఖ్యంగా డయాబెటిస్, కిడ్నీ లేదా కాలేయ సమస్యలు, రక్తహీనత, తక్కువ రక్తపోటు, గర్భధారణ, ఇతర దీర్ఘకాలిక వ్యాధులు ఉన్నవారు లేదా క్రమం తప్పకుండా మందులు తీసుకునేవారు వైద్యుల సూచన లేకుండా ఉపవాసం చేయకూడదు.
నవరాత్రులను ఆధ్యాత్మికతతో పాటు ఆరోగ్యంపై అవగాహన పెంచుకునే సందర్భంగానూ ఉపయోగించుకోవాలని ఆరోగ్య నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
