తెలుగు రాష్ట్రాల్లో వినాయక చవితి ఉత్సవాలు అనగానే ముందుగా గుర్తొచ్చే పేరు ఖైరతాబాద్ మహాగణపతి. ఏటా వేలాది మంది భక్తులను ఆకర్షించే ఈ గణనాథుడి దర్శనం కోసం హైదరాబాద్ మాత్రమే కాదు.. రాష్ట్రంలోని వివిధ ప్రాంతాల నుంచి భక్తులు తరలివస్తుంటారు. ఒక్క అడుగు విగ్రహంతో ప్రారంభమైన ఖైరతాబాద్ గణపతి ప్రస్థానం ఇప్పుడు 69 అడుగుల మహాగణపతి వరకు చేరింది. ఈ ఏడాది మరింత ప్రత్యేకంగా పంచముఖ సంకటహర మహాగణపతి రూపంలో భక్తులకు దర్శనం ఇవ్వనున్నాడు.
1954లో ఒక్క అడుగుతో ప్రారంభం
ఖైరతాబాద్లో మహాగణపతి ఉత్సవాలు 1954లో స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు సింగరి శరభయ్య నేతృత్వంలో ప్రారంభమైనట్లు నిర్వాహకులు తెలిపారు. తొలినాళ్లలో కేవలం ఒక్క అడుగు ఎత్తు విగ్రహంతో గణేశ చతుర్థి వేడుకలు నిర్వహించేవారు. అనంతరం ప్రతి ఏడాది విగ్రహం ఎత్తు, రూపంలో మార్పులు చేస్తూ ఉత్సవాలను ఘనంగా నిర్వహిస్తూ వచ్చారు.
2014లో ఖైరతాబాద్ గణపతి విగ్రహం 60 అడుగుల ఎత్తుకు చేరింది. ఆ తర్వాత కొన్నేళ్ల పాటు విగ్రహం ఎత్తును క్రమంగా తగ్గిస్తూ వచ్చారు. 2018లో 57 అడుగుల ఎత్తుతో గణపయ్యను ప్రతిష్టించారు. కరోనా మహమ్మారి సమయంలో మాత్రం 2020లో కేవలం 9 అడుగుల విగ్రహాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. పరిస్థితులు సాధారణ స్థితికి రావడంతో మళ్లీ భారీ విగ్రహాల ఏర్పాటు కొనసాగింది.
ఈసారి 69 అడుగుల పంచముఖ గణపతి
ఈ ఏడాది ఖైరతాబాద్లో 69 అడుగుల ఎత్తైన పంచముఖ సంకటహర మహాగణపతిని ప్రతిష్టించనున్నారు. ఐదు ముఖాలు, ఆరు చేతులతో పాటు ఐదు తలల సర్పం ఆశీర్వదిస్తున్నట్లుగా గణపయ్య రూపాన్ని తీర్చిదిద్దుతున్నారు.
ఈ భారీ విగ్రహం తయారీకి 82 రోజులుగా కళాకారులు శ్రమించారు. ఒడిశాకు చెందిన ప్రముఖ మట్టి విగ్రహ కళాకారుడు జోగారావు నేతృత్వంలో తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్, ఒడిశా, తమిళనాడుకు చెందిన 150 మందికి పైగా నిపుణులు విగ్రహ నిర్మాణంలో పాల్గొన్నారు.
మహాగణపతికి ఇరువైపులా సోమనాథ జ్యోతిర్లింగం, కాళీమాత విగ్రహాలను ఏర్పాటు చేయనున్నారు. ఇవి ఈ ఏడాది ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలవనున్నాయి.
సహజ మట్టితోనే భారీ విగ్రహం
పర్యావరణ పరిరక్షణకు ప్రాధాన్యత ఇస్తూ విగ్రహాన్ని సహజసిద్ధంగా నీటిలో కరిగిపోయే పదార్థాలతో రూపొందిస్తున్నారు. రాజస్థాన్లోని నాథ్ద్వారా సమీపంలోని బస్ నదీ తీరం నుంచి ప్రత్యేకంగా 30 టన్నుల నది మట్టిని తీసుకొచ్చారు. దీనికి హైదరాబాద్లో లభించే మరో 20 టన్నుల ఇసుకను కలిపి ప్రత్యేక మిశ్రమాన్ని సిద్ధం చేస్తున్నారు.
ఈ మట్టి మృదువుగా ఉండటంతో గణపయ్య తొండం, చెవులు, కిరీటం వంటి సూక్ష్మ ఆకృతులను సులభంగా తీర్చిదిద్దేందుకు వీలవుతోందని నిర్వాహకులు తెలిపారు. నిమజ్జనం సమయంలో కూడా ఈ మట్టి నీటిలో త్వరగా కలిసిపోయేలా విగ్రహాన్ని రూపొందిస్తున్నారు.
25 టన్నులకు పైగా ఉక్కు వినియోగం
69 అడుగుల భారీ విగ్రహానికి అంతర్గత నిర్మాణం అత్యంత కీలకం. ఇందుకోసం సికింద్రాబాద్ నుంచి తీసుకొచ్చిన 25 టన్నులకు పైగా ఉక్కును ఉపయోగిస్తున్నారు. యాదాద్రి జిల్లా నుంచి సేకరించిన 70కి పైగా ఎండిన వరి గడ్డి కట్టెలను స్టీల్ మెష్పై పొరలుగా అమర్చుతున్నారు.
దీంతో విగ్రహానికి మరింత బలం చేకూరడంతో పాటు తరలింపు సమయంలో స్థిరత్వం ఉంటుందని నిర్వాహకులు చెబుతున్నారు.
రసాయన రంగులకు బదులుగా సేంద్రియ రంగులు
విగ్రహానికి తుది మెరుగులు దిద్దేందుకు 25 మందికి పైగా చిత్రకారులు మూడు రోజుల పాటు శ్రమించారు. ఈసారి రసాయన రంగులకు బదులుగా నీటి ఆధారిత సేంద్రియ రంగులను వినియోగించినట్లు నిర్వాహకులు తెలిపారు.
పర్యావరణానికి హాని కలగకుండా గణేష్ ఉత్సవాలను నిర్వహించాలనే ఉద్దేశంతో ఈ చర్యలు చేపట్టినట్లు చెప్పారు.
సెప్టెంబర్ 14 నుంచి ఉత్సవాలు
ఈ ఏడాది ఖైరతాబాద్ గణేష్ ఉత్సవాలు సెప్టెంబర్ 14 నుంచి 25 వరకు నిర్వహించనున్నారు. ఉత్సవాల సమయంలో భారీ సంఖ్యలో భక్తులు తరలివచ్చే అవకాశం ఉండటంతో అధికారులు ఏర్పాట్లను ముమ్మరం చేస్తున్నారు.
ట్రాఫిక్ నియంత్రణ, పార్కింగ్, వైద్య సదుపాయాలు, పారిశుద్ధ్యం వంటి అంశాలపై ప్రత్యేక ప్రణాళికలు రూపొందిస్తున్నారు. భక్తులకు ఎలాంటి ఇబ్బందులు కలగకుండా వివిధ శాఖల సమన్వయంతో ఏర్పాట్లు చేస్తున్నట్లు అధికారులు తెలిపారు.
ఉత్సవాల నిర్వహణలో సుమారు 500 మంది వాలంటీర్లు సేవలందించనున్నట్లు నిర్వాహకులు వెల్లడించారు. గత ఏడాది భారీ సంఖ్యలో భక్తులు తరలివచ్చిన నేపథ్యంలో ఈసారి కూడా పెద్ద ఎత్తున ఏర్పాట్లు చేస్తున్నారు.
లక్ష మట్టి గణపతులు పంపిణీ
మరోవైపు హైదరాబాద్లో పర్యావరణహిత గణేష్ ఉత్సవాలను ప్రోత్సహించేందుకు జీహెచ్ఎంసీ కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది. భక్తులు, కాలనీ సంక్షేమ సంఘాలు, గణేష్ మండపాల నిర్వాహకులకు మొత్తం లక్ష మట్టి వినాయక విగ్రహాలను ఉచితంగా అందించనుంది.
ప్లాస్టర్ ఆఫ్ పారిస్ విగ్రహాల వినియోగాన్ని తగ్గించి చెరువులు, సరస్సులు, ఇతర నీటి వనరులను కాలుష్యం నుంచి కాపాడటమే ఈ కార్యక్రమం లక్ష్యంగా అధికారులు తెలిపారు.
మూడు పరిమాణాల్లో ఈ మట్టి విగ్రహాలను అందించనున్నారు. ఇందులో 70 వేల 8 అంగుళాల విగ్రహాలు, 20 వేల ఒక అడుగు విగ్రహాలు, 10 వేల ఒకటిన్నర అడుగు విగ్రహాలు ఉంటాయి. సెప్టెంబర్ రెండో వారంలో జీహెచ్ఎంసీ సర్కిల్, జోనల్ కార్యాలయాల ద్వారా వీటిని అందుబాటులోకి తీసుకురానున్నారు.
భక్తులకు కనువిందు చేయనున్న మహాగణపతి
మొత్తంగా చూస్తే.. ఖైరతాబాద్ గణపతి కేవలం ఓ భారీ విగ్రహం మాత్రమే కాదు. హైదరాబాద్ భక్తి, సంప్రదాయం, సాంస్కృతిక వైభవానికి ప్రతీకగా నిలుస్తోంది. 1954లో ఒక్క అడుగుతో మొదలైన ఈ మహాగణపతి ప్రస్థానం 72 ఏళ్లలో ఎన్నో ప్రత్యేక రూపాలను సంతరించుకుంది.
ఈసారి పంచముఖ సంకటహర మహాగణపతి రూపంలో కొలువుదీరనున్న ఖైరతాబాద్ గణనాథుడిని దర్శించుకునేందుకు భక్తులు ఆసక్తిగా ఎదురుచూస్తున్నారు. ఉత్సవాల అనంతరం మహాగణపతిని భారీ శోభాయాత్రగా తీసుకెళ్లి హుస్సేన్ సాగర్లో నిమజ్జనం చేయనున్నారు.