హైదరాబాద్, సెప్టెంబర్ 23: సికింద్రాబాద్లోని ఒక సంస్థలో సంరక్షణలో ఉన్న 14 ఏళ్ల దివ్యాంగ బాలిక 2021లో మృతి చెందిన ఘటనకు సంబంధించిన కేసులో తాజా పరిణామం చోటుచేసుకుంది. ఈ వ్యవహారంపై లీగల్ రైట్స్ ప్రొటెక్షన్ ఫోరం (LRPF) చేసిన ఫిర్యాదుకు సంబంధించి విచారణ నివేదికలు సమర్పించలేదన్న కారణంతో హైదరాబాద్, మేడ్చల్–మల్కాజిగిరి జిల్లా కలెక్టర్లకు జాతీయ మానవ హక్కుల కమిషన్ (NHRC) షరతులతో కూడిన సమన్లు జారీ చేసినట్లు LRPF వెల్లడించింది.
LRPF ప్రకారం.. ఈ కేసుపై NHRC ఇప్పటికే విచారణ చేపట్టింది. గతంలో హైదరాబాద్, మేడ్చల్–మల్కాజిగిరి జిల్లా కలెక్టర్లకు నివేదికలు సమర్పించాలని రెండుసార్లు నోటీసులు జారీ చేసినప్పటికీ, నిర్దేశించిన సమయంలో నివేదికలు సమర్పించలేదని సంస్థ పేర్కొంది. దీంతో Protection of Human Rights Act, 1993లోని Section 13 కింద తదుపరి చర్యగా conditional summons జారీ చేసినట్లు LRPF తెలిపింది.
అక్టోబర్ 22న NHRC ఎదుట హాజరు
LRPF వెల్లడించిన వివరాల ప్రకారం.. హైదరాబాద్, మేడ్చల్–మల్కాజిగిరి జిల్లా కలెక్టర్లు 2026 అక్టోబర్ 22న ఉదయం 11:30 గంటలకు NHRC ఎదుట హాజరై సంబంధిత విచారణ నివేదికలను సమర్పించాల్సి ఉంటుంది.
అయితే, నివేదికలను అక్టోబర్ 15 లోపు కమిషన్కు సమర్పిస్తే వ్యక్తిగతంగా హాజరు కావాల్సిన అవసరం నుంచి మినహాయింపు ఉంటుందని NHRC పేర్కొన్నట్లు LRPF తెలిపింది.
ఈ దశలో NHRC ఆదేశం కేసులో ఆరోపణలు నిజమని తుది నిర్ధారణ చేసినట్లు అర్థం కాదు. ప్రస్తుతం ప్రధాన పరిణామం అధికారుల నుంచి విచారణ నివేదికలు కోరుతూ కమిషన్ తదుపరి ప్రక్రియ చేపట్టడమే.
కేసు NHRC వరకు ఎలా వెళ్లింది?
LRPF ప్రకారం.. 2026 ఫిబ్రవరిలో సంస్థ ఈ ఘటనపై NHRCకి ఫిర్యాదు చేసింది. ఆ ఫిర్యాదును కమిషన్ విచారణకు స్వీకరించిన తర్వాత సంబంధిత జిల్లా అధికారుల నుంచి నివేదికలు కోరినట్లు సంస్థ తెలిపింది.
ఫిబ్రవరి, మార్చి నెలల్లో హైదరాబాద్, మేడ్చల్–మల్కాజిగిరి జిల్లా కలెక్టర్లకు నోటీసులు జారీ చేసినట్లు LRPF పేర్కొంది. అయితే ఆ నోటీసులకు తగిన విచారణ నివేదికలు సమర్పించలేదని సంస్థ ఆరోపించింది.
ఈ నేపథ్యంలోనే ప్రస్తుతం conditional summons జారీ అయ్యాయని LRPF తన ప్రకటనలో తెలిపింది.
2021లో ఏం జరిగిందని FIRలో ఉంది?
ఈ కేసుకు సంబంధించిన నేపథ్యంగా LRPF ప్రస్తావించిన FIR వివరాల ప్రకారం.. 14 ఏళ్ల బాలిక తొలుత హైదరాబాద్లోని MV Foundationలో సంరక్షణలో ఉన్నట్లు పేర్కొంది.
2021 మార్చి 17న హైదరాబాద్ జిల్లా Child Welfare Committee (CWC) నిర్ణయం మేరకు బాలికను సికింద్రాబాద్లోని Home for Disabledకు తరలించినట్లు LRPF తెలిపింది.
ఆ తర్వాత ఆమెను మేడ్చల్–మల్కాజిగిరి జిల్లా షామీర్పేట్ మండలం పరిధిలోని అదే సంస్థకు చెందిన మరో యూనిట్కు తరలించినట్లు సంస్థ పేర్కొంది.
ఈ తరలింపు సమయంలో సంబంధిత Child Welfare Committee నుంచి అవసరమైన అనుమతి తీసుకోలేదని LRPF ఆరోపించింది. బాలల సంరక్షణ సంస్థల్లో ఉన్న పిల్లలను ఒక కేంద్రం నుంచి మరో కేంద్రానికి తరలించే విషయంలో సంబంధిత అధికారిక ప్రక్రియను పాటించాల్సి ఉంటుందని సంస్థ తన ఫిర్యాదులో పేర్కొన్నట్లు తెలిపింది.
ఈ అంశాలు LRPF ప్రస్తావించిన FIR, ఫిర్యాదు వివరాల ఆధారంగా వచ్చినవి. సంబంధిత అధికారుల తుది విచారణ నివేదిక అందుబాటులోకి వచ్చే వరకు వీటిని నిర్ధారిత వాస్తవాలుగా పరిగణించకూడదు.
జూన్ 7న బాలిక మృతి
LRPF తెలిపిన వివరాల ప్రకారం.. 2021 జూన్ 7న బాలిక అనుమానాస్పద పరిస్థితుల్లో మృతి చెందినట్లు అప్పటి Child Welfare Committeeకి సమాచారం అందింది.
ఆ తర్వాత అప్పటి హైదరాబాద్ జిల్లా CWC చైర్పర్సన్ జి. శైలజ మరో CWC సభ్యుడితో కలిసి సికింద్రాబాద్లోని Home for Disabledను సందర్శించినట్లు LRPF పేర్కొంది.
CWC చైర్పర్సన్ ఇచ్చిన ఫిర్యాదు ఆధారంగా అదే రోజు గాంధీనగర్ పోలీస్ స్టేషన్లో Zero FIR No. 01/2021 నమోదైనట్లు LRPF తెలిపింది.
తదుపరి దర్యాప్తు కోసం ఈ కేసును షామీర్పేట్ పోలీస్ స్టేషన్కు బదిలీ చేసినట్లు సంస్థ వెల్లడించింది.
మృతదేహం విషయంలో ఏం ఆరోపించారు?
LRPF ప్రస్తావించిన FIR వివరాల ప్రకారం.. బాలిక మృతి తర్వాత ఆమె మృతదేహాన్ని తిరిగి సికింద్రాబాద్లోని Home for Disabledకు తీసుకువచ్చి, భోయిగూడలోని క్రైస్తవ అంత్యక్రియల కేంద్రానికి తరలించినట్లు పేర్కొంది.
ఈ విషయాన్ని Child Welfare Committee లేదా పోలీసులకు ముందుగా తెలియజేయలేదని LRPF ఆరోపించింది.
అలాగే సాధారణంగా క్రైస్తవ సంప్రదాయంలో మృతదేహాన్ని ఖననం చేసే విధానానికి బదులుగా చితిపై దహనం చేశారని సంస్థ పేర్కొంది. దీని వల్ల ఫోరెన్సిక్ ఆధారాలు నష్టపోయే అవకాశం ఏర్పడిందని LRPF తన ప్రకటనలో అనుమానం వ్యక్తం చేసింది.
అయితే మృతదేహాన్ని ఎందుకు ఆ విధంగా అంత్యక్రియలు నిర్వహించారు, అందుకు ఎవరి అనుమతి ఉంది, ఈ విషయంలో అధికారులు ఏం తేల్చారు అనే అంశాలపై తుది అధికారిక నిర్ధారణను ఈ కథనానికి లభించిన మూలాలు చూపించడం లేదు.
ఆరోగ్య రికార్డులపైనా ప్రశ్నలు
బాలిక మృతి అనంతరం CWC సభ్యులు సంస్థను పరిశీలించిన సమయంలో ఆమెకు సంబంధించిన వైద్య, ఆరోగ్య రికార్డులను నిర్వాహకులు సమర్పించలేకపోయారని LRPF పేర్కొంది.
ఈ అంశాన్ని కూడా అప్పటి CWC ఫిర్యాదులో ప్రస్తావించినట్లు సంస్థ తెలిపింది.
బాలిక సంస్థాగత సంరక్షణలో ఉన్న సమయంలో ఆమె ఆరోగ్య పరిస్థితి, వైద్య చికిత్స, సంరక్షణకు సంబంధించిన రికార్డులు ఏమయ్యాయి? వాటిని సంబంధిత అధికారులకు సమర్పించారా? వంటి ప్రశ్నలకు తదుపరి విచారణలో స్పష్టత రావాల్సి ఉంది.
Home for Disabledపై FCRA అంశం
ఈ కేసుతో పాటు Home for Disabled సంస్థకు సంబంధించిన విదేశీ విరాళాల నమోదు అంశాన్ని కూడా LRPF తన ఫిర్యాదులో ప్రస్తావించింది.
LRPF ప్రకారం.. Home for the Disabled, Secunderabad అనే సంస్థ Ministry of Home Affairs పరిధిలో Foreign Contribution (Regulation) Act, 2010 (FCRA) కింద రిజిస్టర్ అయి ఉంది. సంస్థకు FCRA Registration No. 010230015 ఉన్నట్లు LRPF పేర్కొంది.
2021లో బాలిక మృతి ఘటనకు సంబంధించిన ఆరోపణలు, FIRలో నమోదైన అంశాలు ఉన్నప్పటికీ సంస్థ FCRA రిజిస్ట్రేషన్ 2022లో పునరుద్ధరించబడిందని, ప్రస్తుతం 2027 వరకు చెల్లుబాటులో ఉందని LRPF తెలిపింది.
అయితే FCRA రిజిస్ట్రేషన్ పునరుద్ధరణ జరిగినదనే అంశం ఒక్కటే సంస్థపై ఉన్న ఆరోపణలు నిజమని నిర్ధారించదు. ఆ పునరుద్ధరణకు సంబంధించి సంబంధిత కేంద్ర అధికారుల నిర్ణయం, కారణాలు లేదా ప్రత్యేక చర్యల వివరాలు ఈ కథనానికి అందిన మూలాల్లో లేవు.
LRPF ఏం కోరుతోంది?
ఈ వ్యవహారంపై తెలంగాణ ప్రభుత్వం స్వతంత్ర విచారణ చేపట్టాలని లేదా Special Investigation Team (SIT) ద్వారా దర్యాప్తు చేయాలని LRPF కోరుతోంది.
అలాగే బాలల సంరక్షణ సంస్థల్లో భద్రతా ప్రమాణాలు, రిజిస్ట్రేషన్, పిల్లల తరలింపు విధానం, వైద్య రికార్డుల నిర్వహణ వంటి అంశాలను సమగ్రంగా పరిశీలించాలని సంస్థ కోరింది.
ఫిబ్రవరి 2026లో చేసిన మరో ప్రకటనలో కూడా ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణలోని residential child homesపై ప్రజలు అప్రమత్తంగా ఉండాలని LRPF పిలుపునిచ్చింది. సరైన అనుమతులు, చట్టబద్ధమైన రిజిస్ట్రేషన్ లేకుండా పిల్లల సంరక్షణ కేంద్రాలు పనిచేస్తున్నాయా అనే విషయాన్ని పరిశీలించాలని కోరింది.
బాలల సంరక్షణ సంస్థల రిజిస్ట్రేషన్ ఎందుకు కీలకం?
LRPF తన ప్రచారంలో ప్రధానంగా Juvenile Justice (Care and Protection of Children) Act కింద బాలల సంరక్షణ సంస్థల చట్టబద్ధ రిజిస్ట్రేషన్, పర్యవేక్షణ అవసరాన్ని ప్రస్తావించింది.
సంస్థాగత సంరక్షణలో ఉన్న పిల్లల విషయంలో ఆహారం, విద్య, వైద్యం మాత్రమే కాకుండా వారి భద్రత, అధికారిక రికార్డులు, కుటుంబ సంబంధాలు, తరలింపు ప్రక్రియ, పర్యవేక్షణ వంటి అంశాలు కూడా కీలకం.
అందుకే ఒక బాలుడు లేదా బాలిక ఏదైనా residential care institutionలో ఉన్నప్పుడు సంబంధిత Child Welfare Committee, జిల్లా బాలల రక్షణ వ్యవస్థ, సంస్థ రిజిస్ట్రేషన్ వంటి అంశాలకు ప్రాధాన్యత ఉంటుంది.
ఇప్పుడు ఏం జరగనుంది?
ప్రస్తుతం కేసులో అత్యంత తాజా పరిణామం NHRC జారీ చేసిన conditional summons. అక్టోబర్ 15లోపు సంబంధిత నివేదికలు సమర్పిస్తే వ్యక్తిగత హాజరు నుంచి మినహాయింపు ఉండవచ్చని, లేకపోతే అక్టోబర్ 22న ఉదయం 11:30 గంటలకు కమిషన్ ఎదుట హాజరు కావాల్సి ఉంటుందని LRPF తెలిపింది.
ఈ నివేదికలు అందిన తర్వాత 2021 ఘటనపై అప్పటి అధికారిక విచారణలో ఏం తేలింది, బాలికను ఒక సంస్థ నుంచి మరో యూనిట్కు తరలించే సమయంలో ఏ విధమైన అనుమతులు అవసరమయ్యాయి, మృతి అనంతరం ఏ చర్యలు తీసుకున్నారు, CWCకి ఎప్పుడు సమాచారం ఇచ్చారు, వైద్య రికార్డుల పరిస్థితి ఏమిటి వంటి అంశాలపై మరింత స్పష్టత వచ్చే అవకాశం ఉంది.
ప్రస్తుతం మాత్రం 2021 ఘటనకు సంబంధించిన అనేక అంశాలు ఆరోపణలు, FIRలో పేర్కొన్న వివరాలు, LRPF చేసిన ఫిర్యాదు ఆధారంగానే ముందుకు వస్తున్నాయి. వాటిపై NHRC విచారణ, అధికారుల నివేదికలు, ఇతర అధికారిక రికార్డులు వెలువడిన తర్వాతే పూర్తి స్థాయి నిర్ధారణ సాధ్యమవుతుంది.
బాలల భద్రతపై మరోసారి దృష్టి
ఈ కేసు నేపథ్యంలో సంస్థాగత సంరక్షణలో ఉన్న పిల్లల భద్రతపై మరోసారి దృష్టి పడింది. ముఖ్యంగా దివ్యాంగులు, అనాథలు లేదా సంరక్షణ అవసరమైన పిల్లలను చూసుకునే సంస్థల్లో సరైన రిజిస్ట్రేషన్, మౌలిక వసతులు, వైద్య సంరక్షణ, పర్యవేక్షణ, అధికారిక రికార్డుల నిర్వహణ వంటి అంశాలు నిరంతరం పరిశీలించాల్సిన అవసరం ఉంటుంది.
ఈ కేసులో NHRC తదుపరి విచారణ, జిల్లా అధికారుల నివేదికలు, అందుబాటులోకి వచ్చే అధికారిక పత్రాలు కీలకంగా మారనున్నాయి.
