న్యూఢిల్లీ: భారతీయ బ్యాంకింగ్ రంగంలో ఒక నిశ్శబ్ద విప్లవంగా మొదలై, నేడు ప్రపంచానికే ఆదర్శంగా నిలిచిన యూనిఫైడ్ పేమెంట్స్ ఇంటర్ఫేస్ (UPI) సరిగ్గా పదేళ్ల ప్రస్థానాన్ని పూర్తి చేసుకుంది. ఏప్రిల్ 11, 2016న అత్యంత సాధారణంగా ప్రారంభమైన ఈ ప్రయాణం, నేడు భారత ఆర్థిక వ్యవస్థకు వెన్నెముకగా మారింది. పదేళ్లు పూర్తి చేసుకునే సమయానికి యూపీఐ లావాదేవీల వాల్యూమ్లో 12,000 రెట్లు, విలువల పరంగా 4,000 రెట్లు వృద్ధి చెంది ప్రపంచాన్ని విస్మయానికి గురిచేసింది.
అంకెల్లో యూపీఐ అద్భుత ప్రయాణం (2016 – 2026):
ట్రాక్సన్ (Tracxn) అనలిటిక్స్ మరియు ఎన్పిసిఐ (NPCI) డేటా ప్రకారం, యూపీఐ వృద్ధి రేటు కళ్లు చెదిరేలా ఉంది. కేవలం 21 పైలట్ బ్యాంకులతో మొదలై నేడు 500లకు పైగా బ్యాంకులతో కూడిన అతిపెద్ద డిజిటల్ నెట్వర్క్గా అవతరించిం నేడు (2026): ఏటా సుమారు ₹285 లక్షల కోట్ల విలువైన లావాదేవీలు జరుగుతున్నాయి. అంటే పదేళ్లలో 4,000 రెట్ల వృద్ధి నమోదైంది.
| ఆర్థిక సంవత్సరం | లావాదేవీల సంఖ్య (Volume) | విలువ (Value) | ప్రాముఖ్యత |
| 2016-17 | 1.78 కోట్లు | ₹6,952 కోట్లు |
పైలట్ ప్రాజెక్ట్ ప్రారంభం
|
| 2018-19 | ~5.39 బిలియన్లు | – |
ఫిన్టెక్ యాప్ల (GPay, PhonePe) ప్రవేశం
|
| 2022-23 | ~83.75 బిలియన్లు | – |
ప్రతి గల్లీలోనూ క్యూఆర్ కోడ్ ప్రత్యక్షం
|
| 2025-26 | 218.98 బిలియన్లు | ₹285 లక్షల కోట్లు |
50 కోట్ల మంది యాక్టివ్ యూజర్లు
|
మార్చి 2026: సరికొత్త రికార్డ్
నేషనల్ పేమెంట్స్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (NPCI) తాజా గణాంకాల ప్రకారం, మార్చి 2026లో యూపీఐ చరిత్రలోనే అత్యధిక నెలవారీ లావాదేవీలు నమోదయ్యాయి:
మార్చి వాల్యూమ్: 22.64 బిలియన్ల లావాదేవీలు (ఫిబ్రవరిలో 20.39 బిలియన్లు).
వార్షిక వృద్ధి: గత ఏడాదితో పోలిస్తే 24 శాతం వృద్ధి నమోదైంది.
Also Read : భారతదేశంలో UPI కొత్త ఫీచర్లు – చాలా మంది వినియోగించని 12 కీలక సౌకర్యాలు
యూపీఐ ప్రస్థానంలో ముఖ్యమైన ఘట్టాలు:
పునాది (2016–2018): నోట్ల రద్దు తర్వాత డిజిటల్ లావాదేవీల అవసరం పెరిగింది. భీమ్ (BHIM) యాప్ గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో మార్పు తెచ్చింది.
ప్రభంజనం (2019–2021): గ్లోబల్ టెక్కు దిగ్గజాల ప్రవేశం మరియు కోవిడ్-19 సమయంలో ‘కాంటాక్ట్లెస్’ పేమెంట్స్ మంత్రంగా మారాయి.
విశ్వవ్యాప్తం (2022–2026): కేవలం భారత్లోనే కాకుండా ఫ్రాన్స్, సింగపూర్, యూఏఈ, శ్రీలంక వంటి దేశాల్లోనూ యూపీఐ సేవలు అందుబాటులోకి వచ్చాయి.
Also Read : UPI చెల్లింపులకు ఫింగర్ప్రింట్, ఫేస్ అన్లాక్.. PhonePe కొత్త ఫీచర్
డిజిటల్ విప్లవానికి నిదర్శనాలు:
QR కోడ్ల విస్తరణ: 2025 నాటికి దేశంలో యూపీఐ క్యూఆర్ కోడ్ల సంఖ్య 15% వృద్ధి చెంది 73.13 కోట్లకు చేరింది.
నగదును మించిన డిజిటల్: ప్రస్తుతం నెలవారీ యూపీఐ లావాదేవీల విలువ సుమారు ₹28 లక్షల కోట్లు. ఇది భారత ఆర్థిక వ్యవస్థలోని మొత్తం నగదు నిల్వలో దాదాపు 70 శాతానికి సమానం.
వినూత్న ఫీచర్లు: UPI Lite ద్వారా ఇంటర్నెట్ లేకుండా చిన్న లావాదేవీలు, Credit on UPI ద్వారా రూపే క్రెడిట్ కార్డులను లింక్ చేసే సౌలభ్యం యూపీఐని మరింత చేరువ చేశాయి.
Also Read : ఏప్రిల్ 1 నుంచి టోల్ ప్లాజాల్లో క్యాష్ బంద్… ఫాస్టాగ్, యూపీఐ తప్పనిసరి!
