హైదరాబాద్: హిందూ ధర్మంలో మనిషి పుట్టుక నుండి మరణం వరకు నిర్వహించే 16 రకాల సంస్కారాలలో ‘అంత్య సంస్కారం’ చివరిది. ఒక వ్యక్తి భౌతిక యాత్ర ముగిసిన తర్వాత, ఆ ఆత్మ శాంతిని పొంది మోక్ష మార్గంలో సాగాలనే ఆకాంక్షతో ఈ క్రతువును నిర్వహిస్తారు. ఈ దహన సంస్కారాల్లో అతి ముఖ్యమైన ఘట్టం మట్టి కుండను పగలగొట్టడం. అసలు ఈ సంప్రదాయం వెనుక ఉన్న శాస్త్రీయ, ఆధ్యాత్మిక కారణాలను ఇప్పుడు వివరంగా తెలుసుకుందాం.
సంప్రదాయం ఎలా నిర్వహిస్తారు?
సాధారణంగా కుటుంబ పెద్ద లేదా జ్యేష్ఠ కుమారుడు ఈ కర్మను నిర్వహిస్తారు. చితికి నిప్పు పెట్టే ముందు (ముఖాగ్ని), నీటితో నిండిన, చిల్లులు గల ఒక మట్టి కుండను కర్త తన భుజంపై ఉంచుకుంటాడు. చితి చుట్టూ ముందుగా సవ్యదిశలో, ఆ తర్వాత అపసవ్య దిశలో ప్రదక్షిణలు చేస్తారు. ఆ సమయంలో కుండలోని నీరు చిల్లుల ద్వారా కిందకు కారుతూ ఉంటుంది. ప్రదక్షిణలు పూర్తయిన వెంటనే ఆ కుండను వెనుకకు జారవిడిచి పగలగొడతారు.
ఆధ్యాత్మిక అంతరార్థం:
శాస్త్రాల ప్రకారం, ఇక్కడ ‘మట్టి కుండ’ అనేది మనిషి భౌతిక శరీరానికి ప్రతీక. కుండలో ఉన్న ‘నీరు’ ఆ జీవరాశిలోని ఆత్మను సూచిస్తుంది. ప్రదక్షిణ సమయంలో కుండ నుండి నీరు కారిపోవడం అంటే, ఆ ఆత్మకు తన భౌతిక దేహంపై ఉన్న మమకారం, బంధం క్రమంగా వీడిపోతున్నాయని అర్థం. కుండ పగలడం అనేది ఆత్మ పూర్తిగా శరీరాన్ని విడిచిపెట్టి, తన తదుపరి ప్రయాణాన్ని ప్రారంభించడాన్ని సూచిస్తుంది.
బంధాల నుండి విముక్తి:
మన శరీరం పంచభూతాలైన భూమి, నీరు, అగ్ని, వాయువు . ఆకాశంతో నిర్మితమైంది. కుండ పగిలి నీరు నేలపాలైనట్లే, దహనం తర్వాత శరీరం తిరిగి ఆ పంచభూతాల్లో కలిసిపోతుంది. ఈ ఆచారం ద్వారా మరణించిన వ్యక్తికి ఈ ప్రాపంచిక బంధాలతో ఇక సంబంధం లేదని, మోక్షం వైపు సాగాలని సందేశం ఇస్తారు. ఆత్మకు శాంతి కలగాలని చేసే ఈ ఆచారం హిందూ సంప్రదాయంలో చాలా పవిత్రమైనది.
