బోధన్: తెలంగాణలో ఒకప్పుడు చక్కెర పరిశ్రమకు ప్రతీకగా నిలిచిన నిజాం షుగర్స్ పునరుద్ధరణ అంశం మరోసారి చర్చనీయాంశంగా మారింది. ఎన్నికల సమయంలో కాంగ్రెస్ అగ్రనేత రాహుల్ గాంధీ ఇచ్చిన హామీకి కార్యరూపం ఎప్పుడు దాల్చుతుందనే ఆసక్తి చెరుకు రైతులు, మాజీ కార్మికుల్లో నెలకొంది. ముఖ్యంగా బోధన్ యూనిట్తో పాటు మెట్పల్లి, మెదక్ యూనిట్ల భవిష్యత్తుపై ప్రభుత్వం స్పష్టమైన నిర్ణయం తీసుకోవాలని వారు కోరుతున్నారు.
కాంగ్రెస్ ఎన్నికల మేనిఫెస్టోలోనూ మూతపడిన చక్కెర కర్మాగారాల పునరుద్ధరణ అంశాన్ని ప్రస్తావించడంతో.. ఇప్పుడు హామీని కార్యాచరణగా మార్చాల్సిన సమయం వచ్చిందనే అభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.
నిజాం కాలంలో ప్రారంభమైన చక్కెర పరిశ్రమ
బోధన్లోని నిజాం షుగర్ ఫ్యాక్టరీకి దాదాపు తొమ్మిది దశాబ్దాల చరిత్ర ఉంది. నిజాం పాలనలో ఏర్పాటైన ఈ పరిశ్రమ ఒకప్పుడు ఈ ప్రాంత ఆర్థిక వ్యవస్థలో కీలక పాత్ర పోషించింది.
వేలాది మంది చెరుకు రైతులు, కార్మికులు, వ్యవసాయ కూలీలు, రవాణా రంగంపై ఆధారపడిన కుటుంబాలకు ఈ పరిశ్రమ ప్రత్యక్షంగా, పరోక్షంగా ఉపాధి కల్పించింది. బోధన్లోని శక్కర్నగర్తో పాటు మెట్పల్లి, మెదక్ ప్రాంతాల్లోని యూనిట్లు కూడా చెరుకు రైతులకు ముఖ్యమైన మార్కెట్గా ఉండేవి.
2002లో కీలక మలుపు
ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్లో 2002లో నిజాం షుగర్స్ విషయంలో కీలక పరిణామం చోటుచేసుకుంది. జాయింట్ వెంచర్ విధానంలో ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యాన్ని తీసుకురావడంతో నిజాం దక్కన్ షుగర్స్ లిమిటెడ్ (NDSL) ఏర్పాటైంది.
ప్రైవేట్ భాగస్వామికి 51 శాతం, ప్రభుత్వానికి 49 శాతం వాటా ఉండేలా వ్యవస్థను రూపొందించారు. అయితే ఈ నిర్ణయాన్ని చెరుకు రైతులు, కార్మిక సంఘాలు వ్యతిరేకించాయి.
ప్రైవేటీకరణ తర్వాత కర్మాగారాల పరిస్థితి క్రమంగా దిగజారిందని రైతు, కార్మిక సంఘాలు ఆరోపిస్తూ వచ్చాయి.
ప్రభుత్వ కమిటీ.. అయినా పరిష్కారం లేదు
2004లో అధికారంలోకి వచ్చిన కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం నిజాం షుగర్స్ ప్రైవేటీకరణ వ్యవహారంపై శాసనసభా సంఘాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. 2006లో సమర్పించిన నివేదికలో ప్రైవేటీకరణ ప్రక్రియపై అభ్యంతరాలు వ్యక్తమయ్యాయని, ఫ్యాక్టరీని తిరిగి ప్రభుత్వ ఆధీనంలోకి తీసుకునే అంశంపై సిఫార్సులు చేసినట్లు అప్పటి నివేదికలు పేర్కొన్నాయి.
అయితే ఆ తర్వాత కూడా నిజాం షుగర్స్ పూర్తిస్థాయిలో పునరుద్ధరించబడలేదు. ప్రభుత్వాలు మారినా ఫ్యాక్టరీ గేట్లు మాత్రం తెరుచుకోలేదు.
తెలంగాణ ఏర్పాటుతో కొత్త ఆశలు
తెలంగాణ రాష్ట్రం ఏర్పడిన తర్వాత అప్పటి ప్రభుత్వం కూడా నిజాం షుగర్స్ పునరుద్ధరణపై దృష్టి పెట్టింది. 2015లో రైతుల భాగస్వామ్యంతో సహకార పద్ధతిలో కర్మాగారాలను నిర్వహించే అవకాశాలను పరిశీలించారు.
మహారాష్ట్రలోని సహకార చక్కెర కర్మాగారాల పనితీరును అధ్యయనం చేసేందుకు బోధన్, మెట్పల్లి, మెదక్ ప్రాంతాలకు చెందిన రైతులను స్టడీ టూర్కు తీసుకెళ్లారు.
రైతులు ముందుకు వస్తే ప్రారంభ దశలో అవసరమైన పెట్టుబడులకు ప్రభుత్వం సహకరిస్తుందని కూడా అప్పట్లో హామీలు వచ్చాయి. అయితే ఈ ప్రతిపాదన కార్యరూపం దాల్చలేదు.
లేఆఫ్తో మూతపడిన యూనిట్లు
2015లో నిజాం దక్కన్ షుగర్స్ యాజమాన్యం బోధన్, మెట్పల్లి, మెదక్ యూనిట్లలో లేఆఫ్ ప్రకటించడం పరిస్థితిని మరింత క్లిష్టంగా మార్చింది.
అప్పటి నుంచి ఈ మూడు యూనిట్ల పునరుద్ధరణ తెలంగాణ రాజకీయాల్లో పదేపదే చర్చకు వస్తూనే ఉంది. చెరుకు రైతులకు బకాయిల చెల్లింపు, ఇతర కర్మాగారాలకు చెరుకు తరలింపు వంటి అంశాల్లో ప్రభుత్వాలు జోక్యం చేసుకున్న సందర్భాలు ఉన్నప్పటికీ.. ఫ్యాక్టరీల పునఃప్రారంభం మాత్రం జరగలేదు.
రాహుల్ గాంధీ హామీతో మళ్లీ ఆశలు
2023 అసెంబ్లీ ఎన్నికల సమయంలో నిజాం షుగర్స్ పునరుద్ధరణ అంశం మరోసారి రాజకీయ చర్చలోకి వచ్చింది. కాంగ్రెస్ అగ్రనేత రాహుల్ గాంధీ నిజాం షుగర్స్ పునరుద్ధరణకు హామీ ఇవ్వడంతో చెరుకు రైతులు, మాజీ కార్మికుల్లో కొత్త ఆశలు ఏర్పడ్డాయి.
కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత పునరుద్ధరణకు సంబంధించిన అవకాశాలపై పరిశీలనలు ప్రారంభమయ్యాయి. ఆర్థిక అంశాలు, అప్పులు, నిర్వహణ వంటి విషయాలపై వివిధ స్థాయిల్లో చర్చలు జరిగాయి.
అయితే రైతులు, కార్మికుల నుంచి వినిపిస్తున్న ప్రధాన ప్రశ్న మాత్రం ఒక్కటే – ఫ్యాక్టరీ గేట్లు ఎప్పుడు తెరుచుకుంటాయి? క్రషింగ్ ఎప్పుడు ప్రారంభమవుతుంది?
ఫ్యాక్టరీ పునరుద్ధరణతో పాటు చెరుకు సాగుపైనా దృష్టి అవసరం
నిజాం షుగర్స్ను తిరిగి ప్రారంభించాలంటే కేవలం యంత్రాలను పునరుద్ధరించడం సరిపోదు. కర్మాగారాలకు అవసరమైన స్థాయిలో చెరుకు అందుబాటులో ఉండాలి.
ఏళ్ల తరబడి ఫ్యాక్టరీలు మూతపడి ఉండటంతో అనేక మంది రైతులు చెరుకు సాగును తగ్గించి ఇతర పంటల వైపు మళ్లారు. ఇప్పుడు ప్రభుత్వం పునరుద్ధరణకు నిర్ణయం తీసుకుంటే.. అదే సమయంలో చెరుకు సాగును కూడా పెద్ద ఎత్తున ప్రోత్సహించాల్సిన అవసరం ఉంది.
నిజామాబాద్, జగిత్యాల, కామారెడ్డి, మెదక్ తదితర ప్రాంతాల్లో ప్రత్యేక చెరుకు సాగు ప్రోత్సాహక పథకాన్ని తీసుకురావాలని రైతులు కోరుతున్నారు.
నాణ్యమైన విత్తన చెరుకు, డ్రిప్ ఇరిగేషన్ రాయితీలు, సాగు పెట్టుబడి సహాయం, రుణ సౌకర్యం, ఆధునిక సాగు పద్ధతులపై శిక్షణతో పాటు.. రైతులు పండించిన చెరుకును నిర్ణీత ధరకు కొనుగోలు చేస్తామనే హామీ కూడా అవసరం.
రైతు బతికితేనే ఫ్యాక్టరీ నిలబడుతుంది
నిజాం షుగర్స్ను భారీగా ఆధునీకరించినా సరిపడా చెరుకు లేకపోతే కర్మాగారం పూర్తిస్థాయి సామర్థ్యంతో పనిచేయదు. అదే సమయంలో రైతులు చెరుకు పండించినా కొనుగోలు చేసే ఫ్యాక్టరీ లేకపోతే వారికి నష్టం తప్పదు.
అందుకే ‘ఫ్యాక్టరీ పునరుద్ధరణ + చెరుకు సాగు విస్తరణ’ ను ఒకే ప్రణాళికగా ప్రభుత్వం అమలు చేయాల్సిన అవసరం ఉంది.
చక్కెర ఉత్పత్తితో మాత్రమే పరిమితం కాకుండా ఇథనాల్, విద్యుత్ కో-జనరేషన్, మొలాసిస్ వంటి అనుబంధ ఉత్పత్తులపై దృష్టి పెట్టడం ద్వారా నిజాం షుగర్స్ను ఆధునిక సమగ్ర పరిశ్రమగా తీర్చిదిద్దే అవకాశాలను కూడా పరిశీలించవచ్చు.
రేవంత్ రెడ్డి ప్రభుత్వానికి చారిత్రక అవకాశం
దశాబ్దాలుగా నిజాం షుగర్స్ చుట్టూ ఎన్నో రాజకీయ హామీలు వచ్చాయి. ప్రభుత్వాలు మారాయి. కమిటీలు ఏర్పడ్డాయి. నివేదికలు సమర్పించబడ్డాయి. అయినా ఫ్యాక్టరీ సైరన్ మాత్రం మళ్లీ మోగలేదు.
ఇప్పుడు ముఖ్యమంత్రి ఎ. రేవంత్ రెడ్డి ప్రభుత్వం ముందు ఒక కీలక అవకాశం ఉంది. ఎన్నికల సమయంలో రాహుల్ గాంధీ ఇచ్చిన హామీకి కార్యరూపం ఇస్తూ నిజాం షుగర్స్ పునరుద్ధరణకు స్పష్టమైన కార్యాచరణ, గడువు ప్రకటిస్తే అది రైతులు, కార్మికుల్లో విశ్వాసాన్ని పెంచే నిర్ణయంగా మారుతుంది.
బోధన్తో పాటు మెట్పల్లి, మెదక్ యూనిట్ల భవిష్యత్తుపై స్పష్టత ఇవ్వడంతో పాటు.. చెరుకు సాగుకు ప్రత్యేక ప్రోత్సాహక ప్యాకేజీ ప్రకటిస్తే ఫ్యాక్టరీల పునరుద్ధరణకు అవసరమైన ముడిసరుకు సమస్యను కూడా ముందుగానే పరిష్కరించే అవకాశం ఉంటుంది.
రాహుల్ గాంధీ ఇచ్చిన హామీ.. రేవంత్ రెడ్డి ప్రభుత్వంలో కార్యరూపం దాల్చుతుందా?
ఫ్యాక్టరీ సైరన్ మళ్లీ మోగితే.. అది కేవలం ఒక పరిశ్రమ పునరుద్ధరణ మాత్రమే కాదు. వేలాది రైతులకు మార్కెట్, కార్మికులకు ఉపాధి, ప్రాంతీయ ఆర్థిక వ్యవస్థకు కొత్త ఊపిరి వచ్చినట్టే.
నిజాం షుగర్స్కు మళ్లీ పూర్వ వైభవం రావాలని చెరుకు రైతులు, కార్మికులు, ఈ ప్రాంత ప్రజలు ఆశిస్తున్నారు.
