శ్రీకృష్ణ జన్మాష్టమి సందర్భంగా భక్తులు ఉపవాసం, పూజ, జాగరణ, కృష్ణుడికి ఇష్టమైన నైవేద్యాలు సమర్పించడం వంటి ఆచారాలను పాటిస్తారు. బాలకృష్ణుడి లీలలను గుర్తుచేసుకుంటూ ఉట్ల పండుగ, కృష్ణపాదాల అలంకరణ వంటి సంప్రదాయాలు కూడా నిర్వహిస్తారు.
ఈరోజు ఎందుకు ప్రత్యేకం?
శ్రీకృష్ణుడు దేవకీ, వసుదేవులకు ఎనిమిదో సంతానంగా అర్ధరాత్రి జన్మించాడని హిందూ పురాణ సంప్రదాయం చెబుతుంది. శ్రావణ బహుళ అష్టమి, రోహిణి నక్షత్రంతో కూడిన ఈ పర్వదినాన్ని కృష్ణాష్టమి, జన్మాష్టమి, గోకులాష్టమి, కృష్ణజయంతి, శ్రీజయంతి వంటి పేర్లతో పిలుస్తారు.
కృష్ణుడి జన్మకథ మాత్రమే కాదు.. ధర్మాన్ని కాపాడటం, అన్యాయాన్ని ఎదుర్కోవడం, కర్తవ్యాన్ని నిర్వర్తించడం వంటి సందేశాలను గుర్తుచేసుకునే రోజుగానూ భక్తులు ఈ పండుగను భావిస్తారు.
ఈరోజు ఏం చేయాలి?
సంప్రదాయం ప్రకారం జన్మాష్టమి రోజున భక్తులు కొన్ని ప్రత్యేక ఆచారాలు పాటిస్తారు.
1. ఉదయాన్నే అభ్యంగన స్నానం:
శుభ్రంగా స్నానం చేసి పూజకు సిద్ధం కావడం ఆనవాయితీ.
2. ఉపవాసం:
శక్తి, ఆరోగ్య పరిస్థితిని బట్టి ఉపవాసం పాటించవచ్చు. పూర్తిగా ఉపవాసం సాధ్యం కానివారు పండ్లు, పాలు వంటి సాత్విక ఆహారం తీసుకోవచ్చు.
3. బాలకృష్ణుడికి పూజ:
ఇంట్లో ఉన్న శ్రీకృష్ణుడి విగ్రహం లేదా చిత్రపటానికి షోడశోపచార పూజ చేయవచ్చు. పాలు, పెరుగు, వెన్న, మీగడ వంటి నైవేద్యాలను సమర్పించడం సంప్రదాయం.
4. కృష్ణపాదాలు వేయడం:
ఇంట్లోకి బాలకృష్ణుడు అడుగుపెడుతున్నట్లుగా చిన్న చిన్న పాదముద్రలను బియ్యపు పిండి లేదా ముగ్గుతో వేయడం అనేక ప్రాంతాల్లో ఉన్న సంప్రదాయం.
5. అర్ధరాత్రి పూజ:
శ్రీకృష్ణుడు అర్ధరాత్రి జన్మించాడనే విశ్వాసంతో అర్ధరాత్రి సమయంలో ప్రత్యేక పూజలు, అభిషేకాలు, హారతులు నిర్వహిస్తారు.
6. భజనలు, కృష్ణ నామస్మరణ:
‘గోవింద’, ‘గోపాల’, ‘శ్రీకృష్ణ’ నామస్మరణతో భజనలు చేయడం, భగవద్గీత లేదా భాగవతంలోని కృష్ణుడి ఘట్టాలను చదవడం మంచిదని భక్తులు భావిస్తారు.
గమనిక: ఉపవాసం లేదా ఇతర ఆచారాలు ఆరోగ్య పరిస్థితికి అనుగుణంగా పాటించాలి. పిల్లలు, వృద్ధులు, అనారోగ్యంతో ఉన్నవారు తప్పనిసరిగా ఉపవాసం చేయాల్సిన అవసరం లేదు.
కృష్ణుడికి ఇష్టమైన నైవేద్యాలు
బాలకృష్ణుడి బాల్యలీలల్లో పాలు, పెరుగు, వెన్నకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. అందుకే జన్మాష్టమి రోజున వీటిని నైవేద్యంగా సమర్పిస్తారు.
పాలు
పెరుగు
వెన్న
మీగడ
పాలతో చేసిన స్వీట్లు
పండ్లు
అటుకులు
పంచామృతం
ప్రాంతీయ సంప్రదాయాలను బట్టి నైవేద్యాల్లో మార్పులు ఉంటాయి.
ఎలా జరుపుకోవాలి?
ఇంట్లో చిన్నగా కూడా జన్మాష్టమిని భక్తిశ్రద్ధలతో జరుపుకోవచ్చు. ముందుగా పూజా స్థలాన్ని శుభ్రం చేసి, కృష్ణుడి చిత్రపటం లేదా బాలకృష్ణుడి విగ్రహాన్ని అలంకరించాలి. పూలతో పూజా మందిరాన్ని అలంకరించి, దీపం వెలిగించి, కృష్ణ నామస్మరణ చేయాలి.
చిన్నపిల్లలను కృష్ణుడు, రాధ, గోపికల వేషధారణలో తయారు చేయడం కూడా ఈ పండుగలో అందమైన సంప్రదాయం. కృష్ణుడి బాల్యలీలలను పిల్లలకు చెప్పడం ద్వారా పండుగతో పాటు మన సంస్కృతి, పురాణ కథల గురించి వారికి పరిచయం చేయవచ్చు.
ఉట్ల పండుగ ఎందుకు చేస్తారు?
కృష్ణుడి బాల్యలీలల్లో వెన్న దొంగిలించడం ఎంతో ప్రసిద్ధి. గోకులంలోని గోపికల ఇళ్లలో ఉన్న పెరుగు, వెన్నను కృష్ణుడు తన స్నేహితులతో కలిసి తీసుకునేవాడనే కథలను గుర్తుచేసుకుంటూ ఉట్ల పండుగ నిర్వహిస్తారు.
ఎత్తులో కుండలను కట్టి వాటిని పగలగొట్టే ఈ వేడుకను వివిధ ప్రాంతాల్లో భిన్నమైన పద్ధతుల్లో నిర్వహిస్తారు.
శ్రీకృష్ణుడిపై మంచి తెలుగు సినిమాలు
శ్రీకృష్ణుడి పాత్ర, కృష్ణ తత్వం, పురాణ కథలను తెలుసుకోవడానికి తెలుగు సినిమా కూడా ఒక గొప్ప మాధ్యమం. ముఖ్యంగా పాత తరం పౌరాణిక చిత్రాల్లో నటీనటుల ప్రదర్శన ఇప్పటికీ గుర్తుండిపోయేలా ఉంటుంది.
చూడదగిన కొన్ని సినిమాలు
మాయాబజార్ – తెలుగు పౌరాణిక చిత్రాల్లో చిరస్మరణీయమైన సినిమా. శ్రీకృష్ణుడి పాత్రకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఉంటుంది.
శ్రీకృష్ణార్జున యుద్ధం – శ్రీకృష్ణుడు, అర్జునుడి స్నేహం, ధర్మం చుట్టూ సాగే పౌరాణిక కథ.
శ్రీకృష్ణ పాండవీయం – శ్రీకృష్ణుడు, పాండవుల కథాంశంతో రూపొందిన ప్రముఖ పౌరాణిక చిత్రం.
దానవీర శూర కర్ణ – మహాభారతంలోని కీలక పాత్రలు, ధర్మాధర్మాల మధ్య సంఘర్షణను చూపించే క్లాసిక్.
శ్రీకృష్ణావతారం – శ్రీకృష్ణుడి జీవితం, బాల్య ఘట్టాలను తెరపై చూపించే పాత పౌరాణిక చిత్రం.
కురుక్షేత్రం – మహాభారతంలోని కీలక ఘట్టాలను ఆధారంగా చేసుకున్న మరో ప్రముఖ చిత్రం.
ఈ సినిమాలను కేవలం వినోదంగా కాకుండా మహాభారతం, భాగవతం, శ్రీకృష్ణుడి పాత్రలోని వివిధ కోణాలను అర్థం చేసుకునే ప్రయత్నంగా కూడా చూడవచ్చు.
హైదరాబాద్లో జన్మాష్టమి వేడుకలు
హైదరాబాద్లోని ISKCON Attapurలో సెప్టెంబర్ 4న ప్రత్యేక జన్మాష్టమి కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తున్నట్లు నిర్వాహకులు తెలిపారు.
కార్యక్రమంలో ఉదయం 4:30 గంటలకు మంగళ హారతి, 7:30 గంటలకు గురుపూజ, 8 గంటలకు ప్రత్యేక శృంగార దర్శనం, 8:15 గంటలకు కృష్ణ జన్మలీలపై కథా కార్యక్రమం, రాత్రి 10 గంటలకు మహా అభిషేకం, అర్ధరాత్రి 12 గంటలకు మహా హారతి నిర్వహించనున్నారు. భక్తులకు అర్ధరాత్రి వరకు దర్శనం అందుబాటులో ఉంటుందని తెలిపారు.
జన్మాష్టమి చెప్పే సందేశం
శ్రీకృష్ణుడి జీవితం కేవలం పండుగకు సంబంధించిన కథ కాదు. ధర్మం కోసం నిలబడటం, కష్టాల్లో ధైర్యంగా ఉండటం, కర్తవ్యాన్ని నిర్వర్తించడం, ఫలితంపై అధిక ఆసక్తి లేకుండా బాధ్యతను నిర్వర్తించడం వంటి విలువలను కృష్ణుడి బోధనలు గుర్తుచేస్తాయి.
ఈ జన్మాష్టమికి పూజలు, ఉపవాసాలతో పాటు కుటుంబంతో కలిసి కృష్ణుడి కథలు చదవడం, భగవద్గీతలోని సందేశాలను తెలుసుకోవడం, పిల్లలకు మన సంప్రదాయాలను పరిచయం చేయడం ద్వారా పండుగను మరింత అర్థవంతంగా చేసుకోవచ్చు.
శ్రీకృష్ణ జన్మాష్టమి శుభాకాంక్షలు
“వసుదేవ సుతం దేవం
కంస చాణూర మర్దనం
దేవకీ పరమానందం
కృష్ణం వందే జగద్గురుమ్”
జై శ్రీకృష్ణ!
