ఏపీలో మున్సిపల్ ఎన్నికలకు భారీ మార్పులు?

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో మున్సిపల్ ఎన్నికల నిర్వహణకు ప్రభుత్వం కసరత్తు వేగవంతం చేసినట్లు సమాచారం. నగర పంచాయతీలు, మున్సిపాలిటీల్లో చైర్‌పర్సన్లు, మున్సిపల్ కార్పొరేషన్లలో మేయర్లను ప్రజలే నేరుగా ఎన్నుకునేలా చట్ట సవరణకు బిల్లు సిద్ధం చేసినట్లు తెలుస్తోంది.

ఈ ప్రతిపాదన అసెంబ్లీలో ప్రవేశపెట్టిన తర్వాత చట్టపరమైన ప్రక్రియ పూర్తయితే.. ప్రస్తుతం ఉన్న పరోక్ష ఎన్నికల విధానంలో కీలక మార్పు వస్తుంది. అదే సమయంలో 123 పట్టణ స్థానిక సంస్థల్లో వార్డుల పునర్విభజన, రిజర్వేషన్లు, ఓటర్ల జాబితా వంటి ప్రక్రియలు కూడా వేగం పుంజుకున్నాయి.

అయితే అక్టోబర్ 1న ఎన్నికల షెడ్యూల్ విడుదలవుతుందన్నది ప్రస్తుతం ప్రభుత్వ స్థాయి ప్రతిపాదనగా మాత్రమే చూడాలి. రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం అధికారిక షెడ్యూల్ ప్రకటించే వరకు తేదీ ఖరారైనట్లు భావించకూడదు.

ప్రత్యక్ష ఎన్నికల విధానంలో ఏం మారుతుంది?

ప్రత్యక్ష ఎన్నికలు అమల్లోకి వస్తే మున్సిపల్ చైర్‌పర్సన్ లేదా మేయర్ పదవికి ప్రజలే నేరుగా ఓటు వేస్తారు. ప్రస్తుతం అమల్లో ఉన్న విధానంలో వార్డు సభ్యులు, కౌన్సిలర్లు లేదా కార్పొరేటర్లు ఎన్నికైన తర్వాత తమలో ఒకరిని చైర్‌పర్సన్ లేదా మేయర్‌గా ఎన్నుకునే పద్ధతి ఉంది.

ఆంధ్రప్రదేశ్ మున్సిపల్ ఎన్నికల వ్యవస్థలో ప్రస్తుతం మేయర్, డిప్యూటీ మేయర్, చైర్‌పర్సన్, వైస్ చైర్‌పర్సన్ పదవులకు పరోక్ష ఎన్నికల విధానం ఉన్నట్లు రాష్ట్ర మున్సిపల్ పరిపాలన శాఖ ఎన్నికల చట్ట మాన్యువల్‌లోనూ ఉంది.

ప్రభుత్వం ప్రతిపాదిస్తున్న మార్పు అమల్లోకి వస్తే.. స్థానిక ప్రజలకు మేయర్ లేదా చైర్‌పర్సన్‌ను నేరుగా ఎన్నుకునే అవకాశం వస్తుంది.

గతంలోనూ ప్రత్యక్ష ఎన్నికల విధానం

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో మున్సిపల్ చైర్‌పర్సన్ల ప్రత్యక్ష ఎన్నికలకు గతంలో నిబంధనలు ఉన్నాయి. 1986లో ప్రత్యక్ష ఎన్నికల విధానానికి సంబంధించిన నిబంధనలు అమల్లోకి వచ్చాయి.

2005లో మాత్రం మున్సిపల్ చైర్‌పర్సన్ ఎన్నికకు సంబంధించిన ప్రత్యక్ష ఎన్నికల నిబంధనలను రద్దు చేసి పరోక్ష విధానాన్ని తీసుకొచ్చారు. ఆ తర్వాత కౌన్సిలర్లు, కార్పొరేటర్లు తమలో నుంచి చైర్‌పర్సన్ లేదా మేయర్‌ను ఎన్నుకునే పద్ధతి కొనసాగింది. రాష్ట్ర మున్సిపల్ పరిపాలన శాఖ చట్ట మాన్యువల్‌లో 1986 నాటి ప్రత్యక్ష ఎన్నికల నిబంధనలను రద్దు చేసిన 2005 నిబంధనలకు సంబంధించిన వివరాలు ఉన్నాయి.

ఇప్పుడు మళ్లీ ప్రత్యక్ష విధానాన్ని తీసుకురావాలన్న ప్రతిపాదనతో పట్టణ రాజకీయాల్లో పోటీ స్వరూపం మారే అవకాశం ఉంది.

123 పట్టణ స్థానిక సంస్థల్లో డీలిమిటేషన్

ఎన్నికలకు ముందు వార్డుల పునర్విభజన ప్రక్రియ కీలకం. రాష్ట్రంలో ఎన్నికలు జరగాల్సిన 123 పట్టణ స్థానిక సంస్థలకు సంబంధించి అధికారులు డీలిమిటేషన్ ప్రక్రియపై కసరత్తు చేస్తున్నట్లు సమాచారం.

వీటిలో 100 పట్టణ స్థానిక సంస్థలకు ఇప్పటికే వార్డుల పునర్విభజన షెడ్యూల్ జారీ చేసినట్లు తెలుస్తోంది. మిగిలిన 23 సంస్థల్లో న్యాయపరమైన అంశాలు, విలీనాలు, అభ్యంతరాలు తదితర కారణాలతో ప్రక్రియ పెండింగ్‌లో ఉన్నట్లు సమాచారం.

మంగళగిరి-తాడేపల్లి, కావలి, శ్రీకాళహస్తి, అల్లూరు ప్రాంతాలకు సంబంధించిన కొన్ని సమస్యలు పరిష్కార దిశగా వెళ్లినట్లు అధికారులు గుర్తించినట్లు సమాచారం.

మిగిలిన ప్రాంతాల్లో న్యాయపరమైన చిక్కులు

తాడిగడప, చింతలపూడి వంటి ప్రాంతాల్లో చట్టపరమైన అంశాల కారణంగా డీలిమిటేషన్ ముందుకు సాగలేదని సమాచారం. కాకినాడలో గ్రామాల విలీనం, ఆమదాలవలసలో డీలిమిటేషన్ అభ్యంతరాలు, నరసరావుపేటలో ఓటర్ల జాబితాకు సంబంధించిన అంశాలు సహా మరికొన్ని కేసులు పెండింగ్‌లో ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది.

ఎన్నికల ప్రక్రియలో కోర్టు కేసులు కీలకంగా మారే అవకాశం ఉంది. డీలిమిటేషన్‌పై అభ్యంతరాలు, స్థానిక సంస్థల విలీనాలు, వార్డుల సరిహద్దులపై వివాదాలు పరిష్కరించకుండా ఎన్నికల ప్రక్రియను ముందుకు తీసుకెళ్లడం కష్టమవుతుంది.

అందుకే న్యాయపరమైన సమస్యలు పరిష్కారమైన ప్రాంతాల్లో డీలిమిటేషన్‌ను వేగంగా పూర్తి చేయాలని అధికారులు లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నట్లు సమాచారం.

సెప్టెంబరు చివర్లో రిజర్వేషన్లు?

ఎస్సీ, ఎస్టీ, బీసీ, మహిళలకు కేటాయించాల్సిన వార్డుల గుర్తింపు ప్రక్రియను సెప్టెంబరు 25-26 తేదీల్లో పూర్తి చేయాలని ప్రతిపాదించినట్లు తెలుస్తోంది.

దీంతో పాటు మేయర్లు, చైర్‌పర్సన్ల రిజర్వేషన్ల ప్రక్రియను కూడా చేపట్టే అవకాశం ఉంది. సెప్టెంబరు 27 నుంచి 30 మధ్య కలెక్టర్ల ద్వారా రిజర్వేషన్ల కేటాయింపు, గెజిట్ ప్రచురణ పూర్తి చేయాలనే ప్రతిపాదన ఉన్నట్లు సమాచారం.

ఇది పూర్తయితే ఎన్నికల నోటిఫికేషన్‌కు అవసరమైన ప్రధాన ప్రక్రియల్లో ఒకటి పూర్తవుతుంది.

ఓటర్ల జాబితాపై ఇప్పటికే కసరత్తు

మున్సిపల్ ఎన్నికల కోసం ఓటర్ల జాబితా తయారీకి సంబంధించిన పనులు కూడా ప్రారంభమైనట్లు సమాచారం. మున్సిపాలిటీలు, కార్పొరేషన్లు, నగర పంచాయతీల్లో వార్డు వారీగా ఓటర్ల జాబితా సిద్ధం చేయడం ఎన్నికల ప్రక్రియలో కీలక దశ.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో మున్సిపల్ ఎన్నికల నిర్వహణకు సంబంధించి ఎన్నికల అధికార వ్యవస్థలో కమిషనర్ & డైరెక్టర్ ఆఫ్ మున్సిపల్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ కీలక పాత్ర పోషిస్తారు. రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం పర్యవేక్షణలో మున్సిపాలిటీలు, కార్పొరేషన్ల ఎన్నికలకు సంబంధించిన ఏర్పాట్లు జరుగుతాయి.

ఓటర్ల జాబితాలతో పాటు పోలింగ్ కేంద్రాల గుర్తింపు, ఎన్నికల సామగ్రి, సిబ్బంది కేటాయింపు, రవాణా, భద్రత వంటి అంశాలపై కూడా అధికారులు సమాంతరంగా కసరత్తు చేయాల్సి ఉంటుంది.

45 రోజుల్లో ఎన్నికల ప్రక్రియ పూర్తవుతుందా?

ప్రభుత్వ ప్రతిపాదనల ప్రకారం ఎన్నికల షెడ్యూల్ విడుదలైన తర్వాత పోలింగ్ నుంచి ఫలితాల వరకు మొత్తం ప్రక్రియను సుమారు 45 రోజుల్లో పూర్తి చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నట్లు సమాచారం.

అయితే ఇది సాధ్యపడాలంటే డీలిమిటేషన్, రిజర్వేషన్లు, ఓటర్ల జాబితా, న్యాయపరమైన సమస్యలు వంటి అంశాలు ముందుగా పరిష్కారం కావాలి.

డీలిమిటేషన్ ప్రక్రియ పూర్తయిన తర్వాత ఎన్నికలకు కనీసం 21 రోజుల వ్యవధి అవసరమయ్యే విధానం కూడా ఎన్నికల నిర్వహణలో కీలకంగా ఉంటుంది. కాబట్టి షెడ్యూల్ తేదీపై తుది నిర్ణయం తీసుకునే ముందు ఈ అన్ని అంశాలను రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది.

మున్సిపల్ ఎన్నికలకు రూ.104.15 కోట్ల అంచనా

మున్సిపల్ ఎన్నికల నిర్వహణ కోసం సుమారు రూ.104.15 కోట్ల బడ్జెట్ అవసరమవుతుందని మున్సిపల్ శాఖ ప్రతిపాదనలు సిద్ధం చేసినట్లు సమాచారం.

ప్రతిపాదిత ఖర్చులో ప్రధానంగా:

కేటాయింపులపై తుది నిర్ణయం ప్రభుత్వం తీసుకోవాల్సి ఉంటుంది.

మేయర్లు, చైర్‌పర్సన్లను ప్రజలే నేరుగా ఎన్నుకునే విధానం వస్తే పట్టణ రాజకీయాల్లో ప్రచారం, అభ్యర్థుల ఎంపిక, ఎన్నికల వ్యూహాలు పూర్తిగా మారే అవకాశం ఉంది.

ప్రస్తుతం కౌన్సిలర్ లేదా కార్పొరేటర్ స్థానాల్లో విజయం సాధించడం ప్రధానంగా ఉండగా.. ప్రత్యక్ష ఎన్నికల విధానంలో మేయర్ లేదా చైర్‌పర్సన్ అభ్యర్థి కూడా పట్టణం మొత్తం ఓటర్లను నేరుగా ఆకట్టుకోవాల్సి ఉంటుంది.

దీంతో స్థానిక సమస్యలు, పట్టణ అభివృద్ధి, డ్రైనేజీ, రోడ్లు, తాగునీరు, పారిశుద్ధ్యం, ట్రాఫిక్, ఆస్తి పన్నులు వంటి అంశాలు ఎన్నికల ప్రచారంలో మరింత ప్రాధాన్యం పొందే అవకాశం ఉంది.

అసెంబ్లీ బిల్లు తర్వాతే తదుపరి అడుగు

ప్రత్యక్ష ఎన్నికల విధానాన్ని తీసుకురావాలంటే సంబంధిత చట్టాల్లో అవసరమైన సవరణలు చేయాల్సి ఉంటుంది. అందుకే అసెంబ్లీలో ప్రతిపాదిత బిల్లుకు ప్రాధాన్యం ఏర్పడింది.

బిల్లు ఆమోదం పొందడం, అవసరమైన చట్టపరమైన ప్రక్రియ పూర్తవడం, ఆ తర్వాత రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం అధికారిక షెడ్యూల్ విడుదల చేయడం వంటి దశలు పూర్తయిన తర్వాతే ఎన్నికల తేదీలపై స్పష్టత వస్తుంది.

ప్రస్తుతం ప్రభుత్వం సిద్ధం చేస్తున్న టైమ్‌లైన్ ప్రకారం సెప్టెంబరు చివరి వారంలో రిజర్వేషన్లు, అక్టోబరు 1న షెడ్యూల్‌కు ప్రతిపాదనలు ఉన్నప్పటికీ.. తుది తేదీలను అధికారిక నోటిఫికేషన్ వచ్చిన తర్వాతే ఖరారైనవిగా పరిగణించాలి.