శారీరక శ్రమ లేకపోవడం, నిద్రలేమి వంటి కారణాలు మాత్రమే కాకుండా.. నిత్య జీవితంలో మనం ఎంతో సాధారణంగా చేసే కొన్ని పొరపాట్లు కూడా మెదడుపై ప్రతికూల ప్రభావం చూపుతున్నట్లు నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. ఆ క్షణంలో ఎలాంటి హాని చేయనట్లు కనిపించే చిన్న చిన్న అలవాట్లు సైతం సంవత్సరాలు గడిచే కొద్దీ ఆలోచనా శక్తి, గ్రహణ సామర్థ్యం, జ్ఞాపకశక్తిని క్రమంగా దెబ్బతీసే అవకాశం ఉందని సూచిస్తున్నారు.
మెదడు పనితీరును ప్రభావితం చేసే ఈ అలవాట్లను సకాలంలో గుర్తించి మార్చుకోకపోతే భవిష్యత్తులో తీవ్ర నష్టాన్ని ఎదుర్కోవాల్సి రావచ్చని నిపుణులు చెబుతున్నారు. అందుకే ప్రతి ఒక్కరూ ఈ అలవాట్ల విషయంలో అప్రమత్తంగా ఉండాలని సూచిస్తున్నారు.
నిద్రలేమి
రాత్రి వేళ విశ్రాంతి సమయంలో మెదడు తనలో పేరుకుపోయిన వ్యర్థాలను, టాక్సిన్లను తొలగించే ప్రక్రియను కొనసాగిస్తుంది. తగినంత నిద్ర లేకపోతే ఈ ప్రక్రియకు ఆటంకం ఏర్పడి మెదడు పనితీరుపై ప్రతికూల ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది. మెదడు చురుగ్గా పనిచేయాలంటే ప్రతిరోజూ క్రమం తప్పకుండా ఏడు నుంచి ఎనిమిది గంటల గాఢ నిద్ర అవసరం.
శారీరక శ్రమ లేకపోవడం
శారీరక శ్రమ పూర్తిగా కొరవడితే మెదడుకు అందే రక్త ప్రసరణ, ఆక్సిజన్ సరఫరా తగ్గే అవకాశం ఉంది. ఈ పరిస్థితి మెదడు పనితీరును మందగింపజేయడంతో పాటు భవిష్యత్తులో డిమెన్షియా వంటి సమస్యల ముప్పును పెంచే అవకాశం ఉందని నిపుణులు చెబుతున్నారు. ప్రతి గంటకోసారి సీటు నుంచి లేచి కొద్దిసేపు నడవడం లేదా వారానికి కనీసం 150 నిమిషాల వ్యాయామం చేయడం మంచిదని సూచిస్తున్నారు.
గంటల తరబడి స్క్రీన్ చూడటం
స్మార్ట్ఫోన్, ల్యాప్టాప్ వంటి స్క్రీన్లను గంటల తరబడి చూడటం కూడా మెదడుపై ప్రభావం చూపవచ్చని పలు అధ్యయనాలు సూచిస్తున్నాయి. అధికంగా స్క్రీన్ వినియోగించడం ఏకాగ్రత, నిర్ణయం తీసుకునే సామర్థ్యంపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది. ముఖ్యంగా రాత్రి పడుకునే ముందు స్క్రీన్ చూసే అలవాటును తగ్గించుకోవడం, డిజిటల్ డీటాక్స్ పాటించడం ఆరోగ్యానికి మంచిదని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
ఒంటరిగా ఎక్కువ సమయం గడపడం
మనుషుల మెదడు సామాజిక పరస్పర చర్యలకు అనుగుణంగా అభివృద్ధి చెందింది. ఎక్కువ కాలం ఇతరులను కలవకుండా ఒంటరిగా గడపడం వల్ల మానసిక ఒత్తిడి పెరిగే అవకాశం ఉందని నిపుణులు చెబుతున్నారు. స్నేహితులు, కుటుంబ సభ్యులతో క్రమం తప్పకుండా మాట్లాడటం, సామాజిక కార్యక్రమాల్లో చురుగ్గా పాల్గొనడం మానసిక ప్రశాంతతకు సహాయపడుతుంది.
ఎక్కువ వాల్యూమ్తో హెడ్ఫోన్స్ వినడం
హెడ్ఫోన్స్లో ఎల్లప్పుడూ ఎక్కువ వాల్యూమ్తో పాటలు వినడం వల్ల వినికిడి శక్తి దెబ్బతినే ప్రమాదం ఉంది. చెవులు, మెదడుకు సంబంధించిన సున్నితమైన నరాలపై కూడా దీని ప్రభావం ఉండవచ్చు. అందుకే హెడ్ఫోన్ వాల్యూమ్ను 60 శాతం కంటే తక్కువగా ఉంచుకోవడం, ఎక్కువసేపు ఇయర్ఫోన్స్ ఉపయోగించకుండా విరామాలు తీసుకోవడం మంచిదని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
అధిక చక్కెర, జంక్ ఫుడ్
అధికంగా చక్కెర, ప్రాసెస్డ్ ఫుడ్, జంక్ ఫుడ్ తీసుకోవడం వల్ల శరీరంలో వాపు ప్రక్రియలు పెరిగే అవకాశం ఉంది. ఇది మెదడు పనితీరు, జ్ఞాపకశక్తిపై ప్రతికూల ప్రభావం చూపవచ్చు. రోజువారీ ఆహారంలో కూరగాయలు, నట్స్, బెర్రీలు, ఒమేగా-3 ఫ్యాటీ యాసిడ్లు ఉండే పౌష్టికాహారాన్ని చేర్చుకోవడం ఆరోగ్యకరమని సూచిస్తున్నారు.
తీవ్రమైన ఒత్తిడి
నిరంతరం తీవ్రమైన ఒత్తిడికి గురికావడం వల్ల శరీరంలో కార్టిసోల్ అనే హార్మోన్ అధికంగా విడుదలవుతుంది. దీర్ఘకాలిక ఒత్తిడి మెదడులోని జ్ఞాపకశక్తికి సంబంధించిన హిప్పోకాంపస్ ప్రాంతంపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది. ఈ సమస్యను తగ్గించుకోవడానికి ప్రతిరోజూ ధ్యానం, యోగా లేదా తమకు నచ్చిన హాబీలను అలవాటు చేసుకోవడం ద్వారా ఒత్తిడిని నియంత్రించుకోవచ్చని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
చిన్న మార్పులతో మెదడు ఆరోగ్యం పదిలం
మెదడు ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవడానికి పెద్ద పెద్ద మార్పులు చేయాల్సిన అవసరం లేదని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. ప్రతిరోజూ తగినంత నిద్రపోవడం, కొంత సమయం శారీరక వ్యాయామానికి కేటాయించడం, స్క్రీన్ సమయాన్ని తగ్గించడం, పోషకాహారం తీసుకోవడం, కుటుంబ సభ్యులు, స్నేహితులతో సమయం గడపడం వంటి చిన్న చిన్న మార్పులు ఎంతో ఉపయోగపడతాయి. అలాగే అధిక శబ్దంతో హెడ్ఫోన్స్ వినడం, నిరంతర ఒత్తిడి వంటి అలవాట్లను నియంత్రించుకోవాలి. ఏదైనా జ్ఞాపకశక్తి, ఏకాగ్రత లేదా నిద్రకు సంబంధించిన సమస్యలు నిరంతరం కొనసాగితే స్వయంగా కారణాలు ఊహించకుండా వైద్య నిపుణులను సంప్రదించడం మంచిది. రోజువారీ జీవితంలో ఆరోగ్యకరమైన అలవాట్లను భాగం చేసుకోవడం ద్వారా దీర్ఘకాలంలో మెదడు ఆరోగ్యాన్ని మెరుగ్గా కాపాడుకోవచ్చు.
